vaxtlı-vaxtında oxuyun! Bazar ertəsi, 25 iyun 2018
ABŞ dolları 1 USD = 1.7000 AZN
Avro 1 EUR = 1.9745 AZN
Rusiya rublu 1 RUB = 0.0267 AZN
İngilis funt sterlinqi 1 GBP = 2.2548 AZN
Türk lirəsi 1 TRY = 0.3585 AZN
Əbülfəz Elçibəy (1938 - 2000)

«Demokratiya bəzi xalqlara mənəvi qidadırsa, bizim üçün dərmandır»

Əbülfəz Elçibəy (1938 - 2000)
MÜƏLLİF  
09:52 | 4 iyul 2013 | Cümə axşamı Məqaləyə 991 dəfə baxılıb Şriftin ölçüsü Xəbərin şriftini kiçilt Xəbərin şriftini böyüt

«İlahi cəza ağırdır, yoxsa hökumət cəzası?»

«Giliz kimi gəzərgi» silsiləsi

Fərid HÜSEYN

MÖVZU İLƏ ƏLAQƏLİ

İlahi cəza ağırdır, yoxsa hökumət cəzası? Rus ədəbiyyatında fikir verirsinizsə, bir sıra əsərlərdə (F.M.Dostoyevski “Cinayət və cəza”, L.Tolstoy “Dirilmə” və s.) sürgünə göndərilmək və ya kimə görəsə katorqa həyatı yaşamaq heç də qorxulu bir şey deyil. Amma reallıq başqa şey deyir: əlbəttə, katorqa ağırdır, məşəqqətlidir. “İncil”dən gəlmə bir əxlaq var ki, dünyəvi cəzaların hesabına əbədi həyat qazanmaq olar. Rus yazıçıları obrazlarını katorqaya “göndərməklə”, əslində, rus çarlığına sükutlu bir ironiya edirdilər və başa salmağa çalışırdılar ki, siz nə qədər güclü olsanız da verdiyiniz cəza İlahi cəza deyil, ən uzağı hökumət cəzasıdır.

***
Kamyu nihilistdirmi? 
Alber Kamyunun əsərlərini oxuduqca ədəbiyyatın “ixtirasına” insan bir daha heyran olur. Yəni insan belə yaza bilərmi? Bu qədər az, bu qədər soyuq və bu qədər ümidli. Nədənsə bizə elə gəlir ki, Kamyu və Jan-Pol Sartr həyatın dibini göstərməklə bizi iyrəndirir, soyudur, bezdirir. Amma düşünürəm ki, biz iyrəncliyi və ədalətsizliyi gördükcə daha da bağlanmalıyıq həyata. Çarli Çaplin demiş: “Biz düşündürməkçün eləyirdik, siz gülürdüz”. Kamyu da, əslində, elə bizi həyata bağlamaq istəyirdi. Məsələn, “Taun” əsərində göstərirdi ki, baxın, xəstəliyin içində də Ryö həkim kimi sağlam qalmaq olar. Öz dövründə bəzi tənqidçilər “Yad” əsərini “hissini itirmiş insanın traktatı” adlandırırdılar. Halbuki Kamyu “Yad” əsərində obrazın dili ilə görün nə deyirdi: “Anam həmişə deyərdi ki, insan heç vaxt tamamilə bədbəxt olmur. Həbsxanada səma qırmızıya boyanıb kameraya yeni günün işığı düşəndə başa düşdüm ki, anam haqlı imiş... Axı, həmin saatlarda addım səsləri eşidilsəydi, bəlkə də, qorxudan ürəyim partlaya da bilərdi”. Doğurdan da, insan tam bədbəxt olmur, nə də xoşbəxt. Əslində, bu ideya ilə Kamyu böyük müharibələrdən, inqilabdan keçmiş Avropa cəmiyyətinə ümid verir. Amma neyləyəsən ki, burası da var: Adamın adı çıxınca, canı çıxsın...
*** 
Selincer “Əlvida silaha”a niyə “qəlp roman” deyirdi?
Devid Cerom Selincer “Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan” romanında baş qəhrəman Holdenin diliylə Ernest Heminqueyin “Əlvida silah” əsərini “qəlp roman” adlandırır. Guya Holden romanı kiminsə əlində görür və ona qəribə gəlir ki, görəsən, bu darıxdırıcı, “qəlp” əsəri həmin adam necə oxuyur. Maraqlısı odur ki, Selincerin romanın məşhurlaşmasından təxminən 20-25 il öncə Heminqueyin romanı “dünyanın damarı” adlandırılaraq, təqdir olunurdu. Hətta sonradan etirazçı hippi hərəkatının nümayəndələrinə belə ciddi təsir etmişdi. Amma ədəbiyyat üçün son dərəcədə az müddətdən sonra, belə desək 60-cılar dalğasıyla yaranan “etiraz təkanı” köhnə ideyaları dağıtdı. Belə ki, insanların 10-15 əvvəl insanların tale kimi yaşadıqları faciələr, müharibələr, “döyüşsüz müharibə” – dinclik vaxtı artıq indi “qəlp”, saxta təsir bağışlayırdı. Həyat necə də tez dəyişir?
E.Heminquey özü də dəyişikliyin tərəfdarı idi, “Əlvida silah” əsərində bu barədə yazırdı: “Heykəllər həmişə ürəyimi sıxıb. Mərmər büstlər dəyişilməz qəbiristanlığı xatırladır”.
Qəribədir deyilmi?

   

şərhləri göstər

DİQQƏT!

Əziz oxucular. Mövzudan kənar, müəllifin şəxsinə və təhqir sözlər olan şərhlər yolverilməzdir. Sadaladıqlarımızdan savayı bütün fikirləriniz bizim üçün dəyərlidir.

Hələlik rəy yoxdur.

Şərh əlavə etmək

* Daxil edilməsi vacibdir
(göstərilməyəcək)
 
Smile Sad Huh Laugh Mad Tongue Crying Grin Wink Scared Cool Sleep Blush Unsure Shocked
 
1000 ədəd
 
Yeni şərhlər barədə mənim email ünvanıma məlumat göndər.
 
Mənim blankımdakı məlumatları bu kompüterin yaddaşında saxla.
 
Mən şərtləri. oxuyub tanış olmuşam və qəbul edirəm *
 
 

MÜƏLLİF

ANKET

Hökümətin ölkədə hansı sahəyə diqqətinin artırılmasını istərdiniz?

  • Elm-təhsil
  • Səhiyyə
  • Sosial Müdafiə
  • Ekologiya, təbii sərvətlər
  • Müdafiə-təhlükəsizlik
  • Mədəniyyət, incəsənət, ədəbiyyat
  • Kənd təsərrüfatı, aqrar sənaye
  • Sahibkarlıq, sənaye (zavod, fabrik)