Dünyanın müxtəlif ölkələrində içməli su mənbələrinin pestisidlər, PFAS kimi "əbədi kimyəvi maddələr" və mikroplastiklərlə çirklənməsi ilə bağlı narahatlıqlar artır. Həkimlər və ictimai səhiyyə mütəxəssisləri xəbərdarlıq edirlər ki, bu maddələrin uzunmüddətli təsiri milyonlarla insan üçün ciddi sağlamlıq problemləri yarada bilər.
VAXT.AZ “Le Monde”yə istinadən xəbər verir ki, içməli suyun çirklənməsi artıq yalnız ekoloji deyil, həm də qlobal ictimai sağlamlıq məsələsinə çevrilib. Son illərdə Avropa, Şimali Amerika və Asiyanın müxtəlif bölgələrində aparılan monitorinqlər nəticəsində su ehtiyatlarında pestisid qalıqları, PFAS maddələri və mikroplastik hissəciklər aşkarlanıb.
Alimlər bildirirlər ki, xüsusilə PFAS maddələri təbiətdə çox uzun müddət parçalanmadığı üçün “əbədi kimyəvi maddələr” adlandırılır. Bu birləşmələr sənaye məhsullarında, qablaşdırmalarda, yanğına qarşı vasitələrdə və bir sıra istehlak mallarında geniş istifadə olunur. Onların torpaq və su hövzələrinə düşməsi isə uzunmüddətli çirklənməyə səbəb olur.
Araşdırmalar göstərir ki, bu maddələrin yüksək konsentrasiyalarda və uzun müddət orqanizmə daxil olması ürək-damar xəstəlikləri, bəzi xərçəng növləri, hormonal pozuntular, immun sisteminin zəifləməsi, reproduktiv sağlamlıq problemləri və sinir sistemi xəstəlikləri ilə əlaqələndirilir. Bununla yanaşı, mikroplastiklərin insan orqanizminə təsirləri barədə tədqiqatlar davam etsə də, alimlər onların qida zəncirində və içməli suda geniş yayılmasını narahatlıq doğuran tendensiya kimi qiymətləndirirlər.
Beynəlxalq səhiyyə və ekoloji təşkilatlar hökumətləri suyun keyfiyyətinə nəzarətin gücləndirilməsinə çağırır. Ekspertlər hesab edirlər ki, içməli suda daha çox kimyəvi maddənin müntəzəm monitorinqi, müasir təmizləmə texnologiyalarının tətbiqi, plastik çirklənməsinin azaldılması və kənd təsərrüfatında pestisid istifadəsinə nəzarətin sərtləşdirilməsi gələcək risklərin qarşısının alınması üçün vacibdir.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, hər hansı çirkləndiricinin suda aşkarlanması avtomatik olaraq ciddi sağlamlıq təhlükəsi anlamına gəlmir. Risk maddənin konsentrasiyasından, məruz qalma müddətindən və insanın ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılı olaraq dəyişir. Bununla belə, alimlər içməli suyun keyfiyyətinin qorunmasının gələcək illərdə qlobal səhiyyənin əsas prioritetlərindən biri olaraq qalacağını bildirirlər.
çap et