Ekspedisiya “Balam Kú Biosfer” Qoruğunda təxminən 140 kvadrat kilometr əraziyə fokuslanıb.
Meksika Milli Antropologiya və Tarix İnstitutundan verilən açıqlamaya görə, eramızın 200-600-cü illəri arasında Maya sivilizasiyasının Erkən Klassik dövrünə aid olan quruluş, İspaniyanın fəthindən əvvəl Cənubi Amerika qitəsindəki həyat haqqında məlumat verə bilər.
Antropoloji və Məkan Tədqiqatları İnstitutundan arxeoloq İvan Şprajc “LiveScience”ə bildirib ki, “biz divarları rənglənmiş köhnə binanın fraqmentlərini müəyyən etdik. Torpaq altındakı binanın formasını və funksiyasını yalnız sonrakı qazıntılar aşkar edə bilər”.
Qaçınılmaz təəssürat ondan ibarətdir ki, bu yeni kəşf edilmiş bölgədəki Maya mədəniyyəti cənubdakı Peten və şimal və şərqdəki Çenes və Çaktun bölgələrindən nəzərəçarpacaq dərəcədə səliqəsiz idi.
Tədqiqatçılar bu strukturun özünün çiçəklənmə dövründə “vacib” ola biləcəyindən şübhələnirlər, çünki top meydançaları adətən yalnız böyük Maya ərazilərində tapılırdı və regional siyasi təşkilatın mərkəzləri idi.
Onlar bildiriblər ki, sonrakı köçlər və yaxınlıqdakı daha əlverişli ərazilərdə əhali artımı səbəbindən, eramızın 600-1000-ci illərində, Son Klassik və Terminal dövrlərində ən yüksək əhalisini görmüş ola bilər.
Arxeoloqlar yaxınlıqdakı başqa yerdə hündürlüyü 15 metr olan qədim piramida və su çəni aşkar ediblər.
Tədqiqatçılar bu piramida quruluşunun üzərində keramika qablar, armadilloya aid ola biləcək keramika heyvan ayağı və çaxmaq daşından bıçaq kimi artefaktlar tapıblar.
Çox güman ki, nəzir kimi qalan bu artefaktlar İspan fəthindən qısa müddət əvvəl, gec Postklassik dövrdə eramızın 1250-1524-cü illərinə aid edilib.
Tədqiqatçılar bildiriblər ki, piramidanın zirvəsində tapılan artefaktlar Avropalıların gəlməsindən əsrlər əvvəl Mərkəzi Düzənliklərdə siyasi parçalanma və ciddi demoqrafik tənəzzüldən çox sonra zəifləmiş əhalinin mövcudluğundan xəbər verir.