vaxtlı-vaxtında oxuyun! Çərşənbə axşamı, 20 noyabr 2018
1 ABŞ dolları 1 USD = 1.7000 AZN
1 Avro 1 EUR = 1.9377 AZN
1 Rusiya rublu 1 RUB = 0.0257 AZN
1 İngiltərə funt sterlinqi 1 GBP = 2.1803 AZN
1 Türkiyə lirəsi 1 TRY = 0.3178 AZN
Mustafa Kamal Atatürk (1881 - 1938)

«Türk oğlu əcdadını tanıdıqca, daha böyük işlər görmək üçün özündə güc tapacaq»

Mustafa Kamal Atatürk (1881 - 1938)
DÜNYA  
18:44 | 19 oktyabr 2018 | Cümə Məqaləyə 150 dəfə baxılıb Şriftin ölçüsü Xəbərin şriftini kiçilt Xəbərin şriftini böyüt

Çin geri gedir

Həm iqtisadi, həm siyasi baxımdan

Şahin CƏFƏRLİ

Çin iqtisadiyyatının artım tempi yavaşlayır. Üçüncü rübdə Ümumdaxili Məhsulun (ÜDM) artımı 2009-cu il maliyyə böhranından bu yana ən aşağı səviyyədə olub - 6,5 faiz. İkinci rübdə bu rəqəm 6,7 faiz, ilk rübdə 6,8 faiz idi. Yəni trend aşağıya doğrudur.

Bu, o deməkdir ki, Donald Trampın təzyiq siyasəti - Çin məhsullarına tətbiq olunan rüsumları yüksəltməsi nəticə verir. Əgər ticarət savaşı davam edərsə, Çinin ixracatla bağlı problemləri artacaq. Bəzi çinli ekspertlər 2019-cu ilə böyümənin 6,2-6 faiz həddinə qədər yavaşlayacağını proqnozlaşdırır.

Çin kimi nəhəngin iqtisadiyyatındakı proseslərin bütün dünyaya, o cümlədən Azərbaycana təsirləri qaçılmazdır. Təkcə onu demək kifayətdir ki, Çin dünyada xam neftin ən böyük idxalatçısıdır və ötən il bu göstərici üzrə ABŞ-ı ötərək birinci olub. İqtisadi artımın zəifləməsi davamlı tendensiyaya çevrilərsə, bu, o deməkdir ki, Çinin enerji daşıyıcılarına tələbatı da azalacaq, bu isə neft bazarındakı qiymətlərə təsir edəcək. Yəni qiymət aşağı düşəcək.

Ümumiyyətlə, Çinin mövcud qapalı, ekstraktiv siyasi sistemi saxlamaqla hara qədər inkişaf edə biləcəyi Qərbdə əsas müzakirə mövzularından biridir. Acemoğlu və Robinsonun 2012-cu ildə nəşr olunmuş əsərində (“Why Nations Fail”) inklüziv, açıq siyasi sistem yaradılmadan, azadlıqlar təmin edilmədən dayanıqlı inkişafa nail olmağın qeyri-mümkünlüyü əsaslandırılır və Çindəki iqtisadi inkişafın da sonunun gələcəyi proqnozlaşdırılır. İndi həmin anın yetişdiyini birmənalı söyləmək şəxsən mənim üçün çətindir, bunu iqtisadçılar təhlil etsə, yaxşı olar. Lakin Çin daxili siyasətində baş verən proseslər göstərir ki, ölkə Den Syaopinin kursundan uzaqlaşır.

Kommunist Partiyasının 2017-ci ilin oktyabrında keçirilən qurultayı və Ümumçin Xalq Nümayəndələri Yığıncağının (qanunverici orqan) bu ilin martında keçirilən toplantısı mürtəce qərarlarla tarixə düşdü və hazırkı rəhbər Si Tszinpinin tək adamlığını, lider kultunu rəsmiləşdirdi. Belə ki, ÇXR sədri vəzifəsinə iki dəfədən artıq seçilməklə bağlı məhdudiyyət götürüldü, bu isə imkan verir ki, cənab Si səlahiyyət müddətinin bitəcəyi 2023-dən sonra da iqtidarda qalsın. Den Syaopin Mao tiraniyası dövrünün faciələrinin təkrar olunmaması məqsədilə 1982-ci ildə Konstitusiyaya bu limiti daxil etmişdi. Qurultayda Mao və Dendən sonra Sinin də adı partiya Nizamnaməsinə daxil edildi və hazırkı rəhbərin “Çin spesifikası əsasında sosializmin yeni erası” (marksizm-leninizmin inkişafı kimi) konsepsiyasına ideya statusu verildi. Daha əvvəl yalnız Mao bu şərəfə layiq görülmüşdü, beləliklə, Si qurucu liderlə bərabərləşdirildi. Bu, o mənaya gəlir ki, Sinin fikirlərinə qarşı çıxanlar partiyanın Nizamnaməsini pozmuş olacaqlar.

Acemoğlu və Robinsonun nəzəriyyəsinin Çin praktikasında özünü doğruldub-doğrultmayacağını zamanla daha aydın görə biləcəyik.

 


   

şərhləri göstər

DİQQƏT!

Əziz oxucular. Mövzudan kənar, müəllifin şəxsinə və təhqir sözlər olan şərhlər yolverilməzdir. Sadaladıqlarımızdan savayı bütün fikirləriniz bizim üçün dəyərlidir.

Hələlik rəy yoxdur.

Şərh əlavə etmək

* Daxil edilməsi vacibdir
(göstərilməyəcək)
 
Smile Sad Huh Laugh Mad Tongue Crying Grin Wink Scared Cool Sleep Blush Unsure Shocked
 
1000 ədəd
 
Yeni şərhlər barədə mənim email ünvanıma məlumat göndər.
 
Mənim blankımdakı məlumatları bu kompüterin yaddaşında saxla.
 
Mən şərtləri. oxuyub tanış olmuşam və qəbul edirəm *
 
 

MÜƏLLİF

ANKET

Hökümətin ölkədə hansı sahəyə diqqətinin artırılmasını istərdiniz?

  • Elm-təhsil
  • Səhiyyə
  • Sosial Müdafiə
  • Ekologiya, təbii sərvətlər
  • Müdafiə-təhlükəsizlik
  • Mədəniyyət, incəsənət, ədəbiyyat
  • Kənd təsərrüfatı, aqrar sənaye
  • Sahibkarlıq, sənaye (zavod, fabrik)