ABŞ-ın nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlara dair tələbini rədd edən İran iqtisadiyyatının pis durumuna görə masa arxasına oturmağa məcbur ola bilər.

ABŞ prezidenti Donald Tramp martın 5-də İranın ali dini lideri Əli Xameneyiyə məktub göndərdiyini və nüvə proqramı ilə bağlı razılaşma əldə etmək istədiyini bildirib: “Mən onlara məktubda yazdım ki, ümid edirəm ki, siz danışıqlar aparacaqsınız, çünki ordumuzu ölkənizə gətirməli olsaq, bu, dəhşətli bir şey olardı”.

Xameneyi isə Trampın danışıqlar çağırışını və təhdidlərini rədd etdiklərini açıqlayıb. İran prezidenti Məsud Pezeşkian da Trampa “Məni təhdid etdiyiniz üçün sizinlə danışıqlar aparmayacağam. Nə istəyirsiniz edin”, – deyib.

“Reuters”in təhlilində qeyd edilir ki, Tehranın sərt mövqeyinə baxmayaraq, iqtisadi problemlərə səbəb olan sanksiyaları ləğv etmək üçün Vaşinqtonla masa arxasına oturmalı ola biləcəyi ilə bağlı qiymətləndirməni bölüşür.

Adının açıqlanmasını istəməyən İran rəsmiləri iqtisadi çətinliklərlə bağlı artan ictimai qəzəbin kütləvi etirazlara çevrilə biləcəyindən ehtiyat edirlər. Mənbələr bildirirlər ki, Tehran administrasiyası açıq şəkildə ABŞ-a meydan oxuyub, lakin hökumət Trampla praqmatik razılaşma əldə etmək istəyir.

Bildirilir ki, ABŞ ilə bütün diplomatik kanalların kəsilməsi son qərar verən orqan olduğu üçün Xameneyiyə qarşı daxili narazılığı daha da artıra biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar var.

Birgə Hərtərəfli Fəaliyyət Planı (JCPOA) İran və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının (BMT TŞ) daimi üzvləri, ABŞ, Rusiya, Çin, Böyük Britaniya, Fransa və Almaniya arasında 2015-ci ilin iyul ayında imzalanıb. Beynəlxalq sanksiyaların ləğvi müqabilində Tehranın nüvə fəaliyyətini nəzarət altına alan saziş 2016-cı ilin yanvarında qüvvəyə minib və İran beynəlxalq sanksiyalardan qismən azad edilib.

Lakin 2018-ci ildə Tramp birtərəfli qaydada sazişdən çıxdıqda və İrana qarşı sanksiyaları bərpa etdikdə, Tehran administrasiyası zənginləşdirilmiş uran ehtiyatını tədricən artırdı və uranı yüksək səviyyəyə qədər zənginləşdirməyə başladı.

İran rəsmiləri deyirlər ki, Tehran Trampın ilk dövründə bu addımına görə Respublikaçı liderə etibar etmir. Onlar deyirlər ki, ABŞ növbəti dəfə öz “maksimum təzyiq” siyasətini həyata keçirərək İrana təzyiq göstərdiyi üçün ölkə enerji və su çatışmazlığı ilə mübarizə aparır.

Soyadının açıqlanmasını istəməyən Tehranda 39 yaşlı mağaza sahibi Murteza qarşılaşdığı çətinlikləri belə izah edir: “Xalça dükanımın kirayəsini güclə ödəyə bilirəm, işçilərinin maaşını da güclə ödəyə bilirəm. Belə davam etsə, onları işdən çıxarmalı olacağam. Trampla danışmaqdan imtina etməklə iqtisadi böhranı necə həll edəcəklərini gözləyirlər? Gedin danışın və razılaşın. Ac qarnına qürur duymaq olmaz”.