vaxtlı-vaxtında oxuyun! Çərşənbə axşamı, 23 oktyabr 2018
ABŞ dolları 1 USD = 1.7000 AZN
Avro 1 EUR = 1.9570 AZN
Rusiya rublu 1 RUB = 0.0259 AZN
İngilis funt sterlinqi 1 GBP = 2.2216 AZN
Türk lirəsi 1 TRY = 0.3012 AZN
Mirzə Fətəli Axundzadə (1812 - 1878)

«Əsil əxlaqlı, xeyirxah adam bütün hərəkət və davranışlarını vətənpərvərliklə uyğunlaşdırar»

Mirzə Fətəli Axundzadə (1812 - 1878)
MÜƏLLİF  
20:11 | 1 sentyabr 2012 | Şənbə Məqaləyə 1286 dəfə baxılıb Şriftin ölçüsü Xəbərin şriftini kiçilt Xəbərin şriftini böyüt

«İranın qulağının dibindəki çoşqa»

Aqşin YENİSEY

MÖVZU İLƏ ƏLAQƏLİ

Yeriniz məlum, o gün evdəki kitabxanamda eşələnəndə - bayram günləri həmişə mənə darıxdırıcı olduğu üçün başımı götürüb kitabların üstünə cumuram - əlimə Seyid Əzimin “Köpəyə ehsan” əsəri düşdü, götürüb yenidən oxudum; Dağıstanda, Nəcəfdə, Şamda, Bağdadda 25 il ruhani təhsil almış bu şairin asiliyinin səbəbləri haqqında düşünməyə başladım və gözlərim önündə yay günlərində yolum düşən Bakının dənizqırağı bir kəndində gördüyüm mənzərə canlandı: kənddə hamı Həci idi, uşaqdan böyüyəcən. Hətta kəndin ortasında futbol oynayan, gün altında lüt gəzməkdən qaralıb kömürə dönmüş uşaqlar da bir-birinə belə qışqırırdı: “Həci, bir pas ver, Həci, bir kəlləlik qaldır”. Bunu deyib keçək o birisinə.

Şairlikdə bir gəzərgilik var; ağır oturub batman gələn şairi apar tulla, xüsusən də gəncdirsə. Şair tale səyyahıdır, o gəzə-gəzə yaşayır, yaşaya-yaşaya gəzir və axırda Aşiq Qərib kimi ölür: “Göyərməz aşiqin qəbri min il hüsni-bahar olsa”. Bax belə. 
Xəyalən də olsa, gəzə-gəzə gedib çıxdım bir donuz çoşkasının yanına. O vaxt rus qoşunu İranla Azərbaycan sərhədindən köçürdü; bu məsələdə Seymur Baycanın Don Kixotla tutuşdurduğu Əbülfəz Elçibəyin “səyyah cəngavər” iradəsinin xüsusi rolu vardı. Siyasətimizin Don Kixotu rus ordusunu xəyali Dulsineyalarının vətənindən qovurdu. 
Gecələr ucu-bucağı görünməyən tank karvanları yeri-göyü lərzəyə salaraq sürünə-sürünə bizim kəndlərdən keçib gedirdilər. İmperiya gecələr hərəkətdə olur, əsl sürünən kimi. Bir rus zabiti vardı, rütbəsi mayor. Aradabir bizim evə atamla içməyə gəlirdi, sənə deyim, yaxşı da vururdu. Onunla şpion axtarışında tanış olmuşduq. O vaxt İran İslam Respublikasının edama məhkum etdiyi cinayətkarlar, siyasi məhkumlar qaçmaq imkanı tapan kimi özlərini tikanlı məftillərə vurub bu taya cumurdular və rus əsgərləri un kimi narınlaşdırılmış şumun üstündə ayaq izi görən kimi yaxınlıqdakı kəndləri ələk-vələk edirdilər – öyrədilmiş dikqulaq alman itləri ilə. 
Saman tayalarını, tövlələri, axurları, evlərin damını, zirzəmisini axtarırdılar, qaçağı tutub farslara verirdilər və dar ağacı. Şrion “casus” deməkdir, kənd camaatı isə bu edam qaçaqlarına rusların təbirincə, şpion adı qoymuşdu. Ağır dərddir, öz vətənində özgələrin cəzasından gizlənməyə yer axtarmaq. 
Bu rus zabiti də şpion axtara-axtara bizim həyətə gəlib çıxanda günorta yeməyinin vaxtı idi, atam onu süfrəyə dəvət etdi. O, əliitli əsgərlərə bir qıraqda gözləməyi əmr edib süfrəyə əyləşdi və ona süzülmüş, texniki spirtlə quyu suyunun qarışığından ibarət əldəqayırma araqdan vurmağa başladı. Az yeyir, çox içirdi. Bu qonaqlıqdan sonra həyətimizə ayağı açıldı: hər dəfə biz uşaqlara donuz piyi, konservləşdirilmiş, əsgərlər üçün nəzərdə tutulmuş ayın-oyun gətirirdi, hətta tapançasının darağını çıxarıb bizə verirdi ki, nişan almağı öyrənək. 
Həyətin ortasında ayaq üstə dayanırdı və rusca bizə başa salırdı ki, onun başını, ya da ürəyini nişan alaq və tətiyi çəkək. Nə bilim, bəlkə də, o heç köçüb getmək istəmirdi, elə burda Azərbaycan torpağında ölmək istəyirdi. Ruslarda olur belə duyğular; Peçorinsayağı vidalaşmaq. Ya da yəqin, onun Rusiyada gedəsi yeri, görüşəsi bir kimsəsi qalmamışdı. Bir sözlə, yaxşı düşmən idi. Onu “öldürməyə” adamın əli gəlmirdi. 
Nə qədər israr eləsə də heç birimiz heç vaxt ona “güllə atmadıq”. Adı Sergey idi və bir gecə yenə tanklar köçəndə evimizin yanında bir UAZ dayandı, içindən Sergey çıxdı, qucağında da bir çoşka. 
Vidalaşdı, çoşqanı da bizə bağışlayıb geri qayıtdı. Və o gündən bu çoşkanı imperiyanın son yadigarı kimi qorumağa, yemləməyə başladıq. Kəndin namazqılan ağsaqqalları eşidəndə ki bizim həyətdə donuz balası var, təcili toplantı keçirmişdilər və fətva vermişdilər: Çoşka öldürülməlidir! 
Nə var, nə var donuz əti haram buyurulub. Ağsaqqalın biri gəldi, biri getdi – öldürülməlidir vəsalam! Çoşkanı, dünyadan bixəbər olan bu zavallı körpəni bir müddət kəndin qəzəbindən gizləsək də xeyri olmadı. Günlərin birində o, yoxa çıxdı. Sonra məlum oldu: kəndin “yeddi müdrik”i yığışıb pul yığıblar və avaranın birinə veriblər ki, gecə çoşkanı oğurlayıb öldürsün. 
Bilmirəm bu çoşka haradan yadıma düşdü, görünür, dünyada hər şeyin xatırlanmaq haqqı var: Seyid Əzimin də, balaca donuz balasının da...

   

şərhləri göstər

DİQQƏT!

Əziz oxucular. Mövzudan kənar, müəllifin şəxsinə və təhqir sözlər olan şərhlər yolverilməzdir. Sadaladıqlarımızdan savayı bütün fikirləriniz bizim üçün dəyərlidir.

Hələlik rəy yoxdur.

Şərh əlavə etmək

* Daxil edilməsi vacibdir
(göstərilməyəcək)
 
Smile Sad Huh Laugh Mad Tongue Crying Grin Wink Scared Cool Sleep Blush Unsure Shocked
 
1000 ədəd
 
Yeni şərhlər barədə mənim email ünvanıma məlumat göndər.
 
Mənim blankımdakı məlumatları bu kompüterin yaddaşında saxla.
 
Mən şərtləri. oxuyub tanış olmuşam və qəbul edirəm *
 
 

MÜƏLLİF

ANKET

Hökümətin ölkədə hansı sahəyə diqqətinin artırılmasını istərdiniz?

  • Elm-təhsil
  • Səhiyyə
  • Sosial Müdafiə
  • Ekologiya, təbii sərvətlər
  • Müdafiə-təhlükəsizlik
  • Mədəniyyət, incəsənət, ədəbiyyat
  • Kənd təsərrüfatı, aqrar sənaye
  • Sahibkarlıq, sənaye (zavod, fabrik)