Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpin, Avropa Birliyi (AB) liderləri ilə Pekində keçirilən zirvə zamanı tərəfləri “tarixin sınağından keçəcək doğru strateji seçim” etməyə çağırıb.

Vaxt.az “AFP”yə istinadən xəbər verir ki, Cinpin bu fikirləri Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula von der Leyen və Avropa Birliyi Şurasının yeni rəhbəri Antonio Kosta ilə görüşdə səsləndirib: “Avropa və Çin liderləri uzaqgörənlik və qətiyyət nümayiş etdirməli, xalqların gözləntilərinə uyğun strateji seçim etməlidirlər”, – Si bildirib.

Avropa Birliyi rəhbərləri isə bu çağırışa sərt tonda cavab veriblər. Ursula von der Leyen vurğulayıb ki, Çin–Avropa Birliyi münasibətləri “qərar anına” çatıb və “əgər əməkdaşlıq dərinləşirsə, o zaman qarşılıqlı etimadsızlıqlar da həll edilməlidir”.

Birlik tərəfi Çinin lehinə olan ticarət balansındakı kəskin fərq, əsas metalların ixracına qoyulan məhdudiyyətlər və Pekinin Rusiya ilə iqtisadi münasibətləri kimi məsələlərin real həllini tələb edib.

Von der Lyayen əlavə edib: “İkili münasibətlərdə tarazlıq bərpa olunmalıdır. Bu artıq seçim deyil, məcburiyyətdir”.

Qeyd edək ki, bu zirvə Çin–Avropa Birliyi münasibətlərinin 50 illiyinə təsadüf edir. Görüş ərəfəsində Avropa Birliyi Rusiya ilə ticarət əlaqələrini asanlaşdırdıqları iddiası ilə iki Çin bankına sanksiya tətbiq etmişdi. Pekin isə bu addımı tənqid edib.

Pekin–Brüssel münasibətləri: Sükut dövrü bitdi, strateji seçim dövrü başladı

Pekində keçirilən bu görüş sadəcə diplomatik jest deyil – bu, Avrasiya münasibətlərində yeni tarazlıq axtarışıdır.

Çin tərəfi “doğru strateji seçim” çağırışı etsə də, bu ifadənin içində Avropa Birliyinin Vaşinqtona daha da yaxınlaşmasına qarşı dolaylı xəbərdarlıq gizlənir. Si Cinpin mesaj verir: “Əgər bizimlə strateji münasibət istəmirsinizsə, bu, sizin itkiniz olacaq”.

Avropa Birliyi mövqeyini getdikcə sərtləşdirir. Ursula von der Leyenin “qarşılıqlı balans bərpa olunmalıdır – bu artıq seçim deyil, zərurətdir” ifadəsi göstərir ki, Brüssel artıq Çinlə dialoqu sadəcə iqtisadi çərçivədə yox, geosiyasi baxımdan dəyərləndirir.

Bəs hansı məsələlər Çin–Avropa Birliyi münasibətlərini gərginləşdirir?

Ticarət disbalansı: Avropa bazarlarına Çin mallarının kütləvi axını, lakin Çin bazarında Avropa məhsullarına qarşı baryerlər – bu, artıq sadəcə statistik problem deyil. Avropa istehsalçıları üçün bu, yaşamaqla yaşamaq arasında fərq məsələsidir.

Rusiya ilə əlaqələr: Çin, Ukrayna savaşında neytral kimi görünməyə çalışsa da, faktiki olaraq Rusiya iqtisadiyyatının oksigen borusu rolunu oynayır. Avropa Birliyi bunu artıq diplomatik şəkildə gizlətmir.

Xammal müharibəsi: Çin, əsas metalların – litium, qalay, volfram kimi strateji resursların ixracını məhdudlaşdırır. Bu isə Avropanın yaşıl keçid strategiyasını və müdafiə sənayesini risk altına atır.

Pekin–Brüssel münasibətləri bu gün sakit əməkdaşlıqdan rəqabətli strateji qarşılıqlara keçib. Avropa Birliyinin iki Çin bankına tətbiq etdiyi sanksiyalar da göstərir ki, Brüssel artıq “rəqibin adını çəkməkdən çəkinmir”.

Əgər tərəflər “doğru strateji seçim” axtarırsa, bu seçim artıq ideoloji deyil, maraq əsaslıdır. Avropa iqtisadiyyatını müdafiə etməyə məcburdur. Çin isə ABŞ-ın sıxışdırmasından xilas olmaq üçün Avropa Birliyi ilə münasibətləri balanslaşdırmaq istəyir.

Yaxın gələcəkdə Çin–Avropa Birliyi münasibətləri ya “kontrollu gərginlik” rejimində davam edəcək, ya da bölünmüş iqtisadi bloklaşmaya çevriləcək.