ABŞ və İran arasında nüvə gərginliyi artdıqca, Vaşinqtonun İranın basdırılmış nüvə obyektlərinə mümkün hava zərbəsi üçün “B-2 Spirit” bombardmançılarını yerləşdirə biləcəyinə dair iddialar var.

Adının açıqlanmasını istəməyən ABŞ hərbi və diplomatik mənbələri “B-2”nin İranın nüvə infrastrukturunu hədəf ala biləcək ən kritik platforma olduğunu və ABŞ Müdafiə Nazirliyinin bu təyyarələrlə daha çox təlim keçirdiyini bildirib.

İran prezidenti Məsud Pezeşkian fevralın 6-da deyib ki, Tehran nüvə silahı əldə etmək niyyətində deyil. Lakin BMT rəsmiləri xəbərdarlıq edir ki, İran həftələr ərzində nüvə bombası yaratmaq üçün kifayət qədər zənginləşdirilmiş uran istehsal edə bilər.

2021-ci ildən uranı 60 faiz zənginləşdirən İran nüvə silahı istehsal etmədən bu səviyyəyə çatan yeganə ölkədir. ABŞ Dövlət Katibi Antoni Blinken avqust ayında İranın nüvə bombası yaratmaq üçün lazım olan 90 faiz saflıqda uranı istehsal etməyə bir neçə həftə qaldığını bildirmişdi.

BMT müfəttişləri noyabr ayında bildirmişdilər ki, İran özünün Fordo Nüvə Zavodunda sentrifuqalara daha çox zənginləşdirilmiş uranı qidalandırır. İran nüvə bombası istehsal mərhələsinə çatarsa, ABŞ-ın istifadəyə verəcəyi ilk silah sistemi “B-2 Spirit” bombardmançıları olacaq. Bəs, bu təyyarələr İrana qarşı əməliyyata hazırdırmı?

Amerikanın ən gizli bombardmançısının rolu nə olacaq?

ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin ən qabaqcıl və gizli bombardmançı təyyarəsi olan “B-2 Spirit” ilk dəfə 1999-cu ildə Serbiya əməliyyatında istifadə edilib. Bu gün ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin inventarında cəmi 19 “B-2” bombardmançı təyyarəsi var və onlar Missuridəki Uaytman Hərbi Hava Qüvvələri bazasında saxlanılır.

Bu strateji təyyarələr ABŞ-dan havaya qalxmaq, Yaxın Şərqdəki hədəflərə zərbə endirmək və daha sonra ABŞ-a qayıtmaq qabiliyyətinə malikdir. Havada yanacaq doldurmaqla 48 saat fasiləsiz uça bilən “B-2” 13600 kq ağırlığında “GBU-57” “bunker buster” bombalarını daşıya bilir. Bu xüsusi sursat yeraltı bunkerləri və nüvə obyektlərini məhv etmək üçün hazırlanıb.

Oktyabrın 16-da Pentaqonun “B-2” və digər hərbi obyektlərin İranın nüvə infrastrukturuna zərbə endirmək iqtidarında olduğunu bildirən bəyanatında deyilir: “Düşmənlərimiz tərəfindən basdırılan heç bir hədəf ABŞ-ın imkanlarından kənarda deyil”.

Hücum zamanı əməliyyata “B-2” bombardmançı təyyarələri ilə yanaşı F/A-18, F-35, F-22 və F-16 döyüş təyyarələri də dəstək verəcək. Bundan əlavə, F-15-lər 5000 funtluq “GBU-72” bombaları ilə hədəfləri vura biləcək. Məlumdur ki, İsrail bundan əvvəl “GBU-28” bunker bombalarından istifadə edib. Bu, İsrailin İrana hücumda ABŞ-la koordinasiyalı hərəkət edə biləcəyi ehtimalını artırır.

İranın nüvə addımı qarşısında ABŞ-ın variantları hansılardır?

İranın İsrailə hücumlarını və bölgədəki gərginliyi nəzərə alsaq, nüvə böhranı başlayarsa, bunun nəticələri daha böyük olacaq. Ən yaxşı ssenaridə ABŞ hava hücumundan müdafiə sistemi İranın nüvə başlığını atmosferdən kənarda məhv edə bilər. Amma ən pis ssenaridə İran tərəfindən elektromaqnit impuls (EMP) hücumu elektron infrastruktur və enerji sistemlərini tamamilə sıradan çıxara bilər.

Görünür, ABŞ-ın İranın nüvə obyektlərini məhv etmək üçün istənilən vaxt “B-2” təyyarələrini yerləşdirə biləcək hazır strateji planı var. İran nüvə işlərini sürətləndirərkən, Vaşinqtonun hərbi variantları masada saxlamaq qərarı regionda yeni qaynar münaqişənin qaçılmaz olması ilə bağlı narahatlıqları artırır.