Bu həftə müttəfiqlərin ÜDM-nin təxminən 3,5 faizini silah və qoşunlar da daxil olmaqla “sərt müdafiə”yə, 1,5 faizini isə kibertəhlükəsizlik və hərbi mobillik kimi müdafiə ilə bağlı investisiyalara xərcləməyi öhdəsinə götürəcəkləri gözlənilir.

Dünən mətbuatın verdiyi məlumata görə, NATO müttəfiqləri müdafiə xərclərini 2035-ci ilə qədər ölkələrinin ümumi daxili məhsulunun (ÜDM) 5 faizə çatdırmağa razılaşıblar.

Diplomatik mənbələrin bildirdiyinə görə, 32 NATO-ya üzv ölkənin səfirləri 24-25 iyunda Haaqada keçiriləcək böyük sammitdən əvvəl yeni xərc öhdəlikləri imzalayıblar.

5 faizlik vəd uzun müddətdir ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən müdafiə edilirdi, lakin Tramp keçən həftə Vaşinqtonun eyni standartlara əməl edə bilməyəcəyinə və buna riayət edilməməsinə işarə etdi.

ABŞ hazırda ÜDM-nin təxminən 3,2 faizdən 3,4 faizə qədərini müdafiəyə xərcləyir. Tramp vədini dəstəkləmək üçün ABŞ-ın onilliklər ərzində verdiyi maliyyə dəstəyinə istinad edib.

İyunun 24-ü başlayan 32 ölkənin iştirak etdiyi alyansın illik toplantısına Hollandiya ev sahibliyi edir və liderlərin iyunun 25-i görüşməsi planlaşdırılır.

Hökumət başçıları müdafiə artımı ilə bağlı razılığa gəlməyə çalışırlar. Bu fəaliyyət keçən həftə İspaniyanın baş naziri Pedro Sançes NATO-nun baş katibi Mark Rutteyə Madridin ümumi daxili məhsulunun 5 faizini müdafiəyə xərcləməyi öhdəsinə götürməyin “yalnız məntiqsiz deyil, həm də əks-məhsuldar” olduğunu yazana qədər başa çatmış görünürdü.

Hesabatlar, ittifaqın Madridin vəziyyətinə bir müddəa və istisna edəcəyini təklif edir. Hollandiyada keçiriləcək iki günlük sammitdə 45-ə yaxın dövlət və hökumət başçısının iştirakı gözlənilir.

Dünən yüzlərlə insan NATO və hərbi xərclərə etiraz etdi. Etirazçılar İsraili və ABŞ-ın İrandakı hərbi əməliyyatlarını pisləyib və “müharibəyə yox” kimi şüarlar səsləndiriblər. Hollandiyada yaşayan iranlı 74 yaşlı Hüseyn Həmədani “Biz müharibəyə qarşıyıq” dedi.

“Hər şey yaxşı deyil. Bəs biz niyə müharibəyə pul xərcləyirik?” əlavə etdi.

Rusiya prezidenti Vladimir Putinin üç ildən çox əvvəl Ukraynaya hücumundan sonra müdafiə xərcləri artsa da, ABŞ-ın müttəfiqlərinin təxminən üçdə biri NATO-nun ümumi daxili məhsullarının ən azı 2 faizini təşkil etmək məqsədinə çatmaqda davam edir.

Sammit minlərlə hərbçi və polis əməkdaşı, pilotsuz təyyarələr, uçuşa qadağan zonalar və kibertəhlükəsizlik üzrə ekspertlər tərəfindən qorunur.

“Narıncı qalxan” kod adlı sammitin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün Hollandiya polis qüvvələrinin yarısına bərabər olan təxminən 27.000 polis məmuru hazır olacaq və bu günə qədər Hollandiyanın ən böyük təhlükəsizlik əməliyyatı olacaq.