Ukraynanın torpağında adi metalların daha geniş kateqoriyasında 17 nadir mineral var, lakin onların çıxarılması böyük investisiyalar tələb edir.

Ukrayna ərazisi ABŞ prezidenti Donald Trampın əldə etməyə çalışdığı dünya mineral ehtiyatlarının təxminən beş faizini ehtiva edir. Lakin ekspertlər bu resurslardan hələ də istifadə olunmadığını deyirlər.

“Global Mining”in 2024-cü il məlumatlarına görə, Ukrayna kömür də daxil olmaqla bütün kateqoriyalar üzrə dünyanın 40-cı ən böyük mineral istehsalçısıdır.

Ukrayna 2022-ci ildə dünyanın 10-cu ən böyük dəmir istehsalçısı olub.

Fransanın Geologiya və Mədən Tədqiqatları Bürosunun əməkdaşları da daxil olmaqla geoloqlar 2023-cü ildə Ukrayna ilə bağlı dərc olunmuş araşdırmada dəmir, manqan və uran da daxil olmaqla 100-dən çox resurs aşkar ediblər.

Minerallar ölkənin iqtisadiyyatı və ya enerji istehsalı üçün həyati və hətta strateji əhəmiyyətə malikdir. Birləşmiş Ştatlar bunun təxminən 50-sinə ehtiyacı olduğunu, Avropa Birliyi (AB) isə 30-dan çoxunun lazım olduğunu bildirir.

Avropa Komissiyasının məlumatına görə, Ukrayna titanın əsas qlobal tədarükçüsüdür və hasilatı üçün 20-dən çox əsas xammal mövcuddur. O, həmçinin elektrik avtomobil akkumulyatorları üçün lazım olan manqan (qlobal mədən məlumatlarına görə dünyada 8-ci ən böyük), titan (11-ci) və qrafitin (14-cü) aparıcı istehsalçısıdır.

Ukrayna “Avropanın ən böyük litium yataqlarından birinə” sahib olduğunu iddia edir, lakin yumşaq metal hələ hasil olunmayıb. Ciddi şəkildə təsnif edildikdə, nadir torpaqlar adi metallardan daha geniş bir kateqoriyada olan 17 mineraldan ibarətdir.

Tramp xüsusi olaraq nadir minerallar istədiyini bəyan edib və Rusiya ilə müharibədə Ukraynaya göstərdiyi yardım müqabilində onları əldə etmək üçün sövdələşmə tələb edib.

ABŞ Geoloji Xidmətinin (USGS) ukraynalı eksperti Yelena Safirova, “Ukraynada bir sıra nadir torpaq elementləri yataqları var, lakin onların heç biri hasil olunmayıb”, – deyib.

2023-cü ildə Fransa Geoloji və Mədən Tədqiqatları Bürosu Ukraynanın “əhəmiyyətli nadir torpaq elementləri ehtiyatlarına” malik olduğunu, lakin gələcək kəşfiyyat və işlənmənin böyük investisiyalar tələb edəcəyini təsdiqləyib.

Bununla belə, Ukrayna hökuməti nadir torpaq minerallarının “altı yataqda” olduğunu vurğulayır. Bildirilir ki, “dünyanın ən böyük yataqlarından biri” olan Novopoltavski yatağının işlənməsi üçün 300 milyon dollar investisiya tələb olunacaq.

Digər tərəfdən Ukrayna hökumətinin qeyd etdiyi bəzi elementlər (tantal, niobium, berilyum, stronsium və maqnetit) 17 nadir torpaq elementi siyahısına daxil edilməyib.

“Standard & Poor's” reytinq agentliyi fevral ayında bildirib ki, Ukrayna hökumətinin bəzi təxminləri “əl çatması çətin olan nadir torpaq elementləri yataqlarının sovet dövründəki qiymətləndirmələrinə” əsaslanır.

Təşkilat qeyd edib ki, nadir torpaq elementlərini çıxarmaq mümkün olmaya bilər, çünki onlar aşağı konsentrasiyada və ya əldə etmək çətin ola bilər.