ABŞ prezidenti Donald Trampın iyunun sonunda keçiriləcək NATO sammitində iştirakı qeyri-müəyyən olaraq qalır. İyunun sonunda keçiriləcək sammitə qatılmaq üçün ABŞ prezidenti Donald Trampın şərtinin olduğu iddia edilib.

Almaniyanın aparıcı həftəlik jurnallarından olan “Der Spiegel”in Avropadakı diplomatik mənbələrə əsaslanan xəbərinə görə, Trampın sammitə qatılması üçün NATO müttəfiqlərindən dəqiq bir addım gözlənilir.

Hesabatda ABŞ-ın NATO-dakı daimi nümayəndəsi Metyu Uitakerin müttəfiq ölkələrinə müdafiə xərclərini artırmaq üçün təzyiq göstərdiyi bildirilir. Məlumata görə, Uitaker ölkələrin ümumi daxili məhsulunun (ÜDM) ən azı 5 faizini müdafiəyə ayırmalarını istəyir.

Hazırda NATO üzvləri 2014-cü ildə qəbul edilmiş qərara əsasən bu faizi minimum 2 faiz səviyyəsində saxlamağa borcludurlar. Bununla belə, Tramp prezidentliyindən əvvəl bu faizi qeyri-adekvat hesab etdiyini tez-tez bəyan edib.

2024-cü ilin məlumatlarına görə, 32 NATO üzvündən yalnız 22-si 2 faizlik hədəfə çata bilib. Birləşmiş Ştatlar alyansın ən böyük müdafiə töhfəsini 3,5 faizlə təmin edir.

***

Bu məsələ ötən həftə ABŞ müdafiə naziri Pit Heqsetlə Almaniyanın müdafiə naziri Boris Pistorius arasında keçirilən görüşdə də gündəmə gəlib. Pentaqonun bəyanatında deyilir ki, Heqset Avropanın təhlükəsizliyi üçün daha çox məsuliyyət daşımalı olduğu mesajı verib.

Digər tərəfdən, ABŞ prezidentinin keçmiş milli-təhlükəsizlik müşaviri, Trampın BMT-nin Daimi Nümayəndəliyinə namizədi Mayk Valtz bir müddət əvvəl açıqlama verərək ABŞ-ın 33 trilyon dollarlıq borc yükü altında olduğuna diqqət çəkərək, Avropanın öz təhlükəsizliyini təmin etməli olduğunu vurğulamışdı. Waltz, NATO-nun Rusiya-Ukrayna müharibəsində kifayət qədər təsirli olmadığını iddia etmiş və Ukraynaya gələcək yardımın Avropa tərəfindən həyata keçirilməli olduğunu söyləmişdi.

Valtz həmçinin bildirmişdi ki, əksər NATO ölkələrinin 2014-cü ildə müdafiə xərclərinin 2 faizlik hədəfinə çatmaması Rusiyanın Krımı işğal etməsinə zəmin yaradıb. İspaniya, Kanada və İtaliya kimi ölkələrin müdafiə töhfələrinin qeyri-kafi olduğunu qeyd edən Valtz, müttəfiqlərin yükün paylaşılmasında daha çox məsuliyyət daşıması lazım olduğunu vurğulayıb.