ABŞ Prezidenti Donald Tramp, Avropa Birliyi ilə (AB) aparılan ticarət müzakirələri fonunda açıq bazar qarşılığında daha aşağı gömrük rüsumları tətbiq etməyə hazır olduqlarını açıqlayıb.

Vaxt.az-ın məlumatına görə, Tramp, Vaşinqtonda keçirilən süni intellekt forumunda çıxışı zamanı bir sıra ölkələrlə imzalanan ticarət razılaşmalarına toxunaraq bildirib ki, AB bazarını ABŞ şirkətləri üçün açarsa, Avropa Birliyinin ABŞ mallarına tətbiq olunan gömrük tarifləri azalacaq. “Əgər AB bazarını bizim üçün açarsa, biz də onlardan daha az gömrük rüsumu alacağıq”, – deyə Tramp bəyan edib.

Prezident Tramp, Yaponiya, İngiltərə, Filippin və İndoneziya ilə uğurlu ticarət razılaşmaları imzaladıqlarını, Çinlə isə yeni razılaşma mərhələsində olduqlarını da vurğulayıb.

Bununla belə, Tramp bəzi ölkələrin ABŞ-la ticarət əlaqələrində “pis niyyətli” olduğunu iddia edərək, onlara yüzdə 50-yə qədər gömrük tarifləri tətbiq olunacağını bildirib: “Bəzi ölkələrlə münasibətimiz yaxşı deyil. Onlara deyirik ki, 50 faiz ödəyin. Bu sadədir.”

Trampın "rüsum ritorikası: ABŞ-AB münasibətlərində yeni gərginlik siqnalı

Donald Trampın bu bəyanatı ilk baxışda bir iqtisadi təşəbbüs kimi görünsə də, əslində bu açıqlama, 2025-ci il ABŞ seçkiləri ərəfəsində onun “Öncə Amerika” ritorikasını gücləndirməyə yönəlmiş mesajdır. Tramp təkcə Avropanı deyil, bütün ticarət tərəfdaşlarını ikili seçimə məcbur edir – ya bazarınızı açın, ya da yüksək tariflər ödəyin.

Bu, Tramp dövründə baş vermiş transatlantik iqtisadi gərginliklərin yeni bir davamı kimi də dəyərləndirilə bilər. Xüsusilə Aİ-nin rəqəmsal xidmətlər, texnologiya platformaları və avtomobil sənayesində tətbiq etdiyi vergi siyasəti, ABŞ-ın texnologiya nəhənglərini narazı salır. Tramp bu narazılığı gömrük rıçaqları ilə cavablandırmaq istəyir.

Rüsum dilində geosiyasət

Trampın açıqlamaları həm də onun siyasi strategiyasını açıq şəkildə göstərir: “Amerikanı güclü etmək” üçün dostlara da təzyiq etmək olar. Əslində bu taktika yeni deyil. 2018–2020 dövründə də Tramp AB avtomobillərinə 25% rüsumla hədələyirdi.

İndi o, eyni ritorikanı canlandırır, lakin siyasi kontekst fərqlidir:

ABŞ 2025 seçkilərinə gedir

AB isə yeni Komissiya heyətini formalaşdırır

Çinlə ticarət müharibəsinin ikinci mərhələsi gözlənilir

Bu baxımdan Trampın açıqlamaları sadəcə iqtisadi şərt deyil, həm də geoiqtisadi mesajdır.

Əgər AB bu çağırışa cavab versə, qarşılıqlı güzəştlə bir Transatlantik Ticarət İttifaqının bərpası mümkündür. Əks təqdirdə, ABŞ və AB arasında ticarət müharibəsinin yeni dalğası başlaya bilər. Bu isə qlobal bazarları – xüsusilə Avropa istehsalçılarını və texnologiya ixracatçılarını çətin vəziyyətə sala bilər.