Donald Trump administrasiyasının NATO və Avropaya münasibəti ziddiyyətli xarakter daşıyır. NATO barədə sərt tənqidlər səsləndirən Vaşinqton, eyni zamanda Avropanın Amerika silahları və hərbi texnologiyalarından asılı qalmasını istəyir.

VAXT.AZ xəbər verir ki, bu barədə “The National Interest” jurnalında dərc olunan təhlildə qeyd olunur.

Nəşrin yazdığına görə, ABŞ administrasiyası NATO-nu “etibarsız kağız pələngi” kimi təqdim edir və alyansdan çıxmaq ehtimalını gündəmdə saxlayır. Bunun fonunda Almaniyadakı ABŞ bazalarından beş min hərbçinin çıxarılması qərarı da açıqlanıb. Lakin müəlliflər hesab edir ki, Vaşinqtonun ritorikası ilə real addımları arasında ciddi fərq var və ABŞ Avropanın tam strateji müstəqillik qazanmasını istəmir.

Təhlildə bildirilir ki, Tramp administrasiyasının müttəfiqlərin İrana qarşı mümkün hərbi əməliyyata qoşulmaq istəməməsinə yönəlmiş narazılığının hüquqi əsası yoxdur. NATO müqaviləsinin 5-ci maddəsi üzv dövlətlərdən yalnız “silahlı hücum” halında reaksiya tələb edir və bu da avtomatik şəkildə müharibəyə qoşulmaq anlamına gəlmir. Məqalədə xatırladılır ki, NATO ölkələri daha əvvəl də ABŞ-nin Vyetnam və İraq kimi əməliyyatlarında iştirakdan imtina etmişdilər.

Jurnal vurğulayır ki, ABŞ-nin NATO-dan tam çıxması hüquqi baxımdan olduqca çətin görünür. Çünki ABŞ Senatı alyans müqaviləsini ratifikasiya edib və 2023-cü ildə qəbul olunan qanun prezidentin Konqresin razılığı olmadan NATO üzvlüyünü dayandırmasına mane olur. Bununla belə, Vaşinqton alyans daxilində qərarların qarşısını almaq, qoşunların mərhələli şəkildə çıxarılması və transatlantik etimadın zəiflədilməsi kimi vasitələrlə Avropaya təsir imkanlarını saxlaya bilər.

Məqalədə qeyd olunur ki, ABŞ hazırda Avropada yetmiş mindən çox hərbçi saxlayır və NATO-nun əsas komandanlıq strukturuna nəzarət edir. İran ətrafında mümkün hərbi gərginliyin Avropadakı Amerika bazalarının əhəmiyyətini daha da artıracağı və qitənin ABŞ təhlükəsizlik sistemindən asılılığını gücləndirəcəyi ehtimal edilir.

Təhlilə əsasən, Tramp Avropanın özünü müdafiə etməsinin vacibliyindən danışsa da, Amerika istehsalı olan silahların alınması istiqamətində təzyiq göstərərək bu asılılığı özü təşviq edir. ABŞ-nin təzyiqləri nəticəsində NATO üzvlərinin əksəriyyəti 2035-ci ilə qədər müdafiə xərclərini ÜDM-in 5 faizinə çatdırmaq öhdəliyi götürüblər.

Bununla yanaşı, Avropa daxilindəki siyasi parçalanma, silah istehsalçıları arasındakı rəqabət və maliyyə məhdudiyyətləri vahid müdafiə siyasətinin formalaşdırılmasını çətinləşdirir. Məqalədə qeyd olunur ki, İranla bağlı mümkün əməliyyatlar öncəsi müttəfiqlərlə məsləhətləşmələrin aparılmaması və silah tədarükü ilə bağlı gecikmələr Avropada ABŞ-yə olan etimadı zəiflədir.

Təhlilin sonunda bildirilir ki, bütün fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, Almaniya və Böyük Britaniya kimi ölkələr Vaşinqtonun hərbi əməliyyatlarına logistika dəstəyi verməyə davam edir. Bununla belə, müəlliflər hesab edir ki, Avropanın müdafiə yükünün uzunmüddətli perspektivdə ABŞ üçün əlavə xərc yaratdığı nəzərə alınaraq, Vaşinqton qitənin öz hərbi imkanlarını inkişaf etdirməsini təşviq etməli və Avropadakı hərbi mövcudluğunu tədricən azaltmalıdır.