ABŞ prezidenti Donald Trampın yeni müdafiə sistemi layihəsi olan “Qızıl qübbə” dünyanın gündəm mövzusuna çevrilib.

Dünən Oval kabinetdə verdiyi açıqlamada Tramp uzun müddətdir haqqında danışdığı “Qızıl qübbə” müdafiə sistemi ilə bağlı təfərrüatları paylaşıb.

ABŞ prezidenti müdafiə sistemində quruda, dənizdə və kosmosda yerləşdiriləcək sensorlar və profilaktik cihazlardan istifadə ediləcəyini bəyan edib.

Tramp, sistemin səlahiyyət müddəti bitmədən tətbiq olunacağını, ona görə də təxminən üç ildən sonra işə düşəcəyini gözlədiklərini bildirib. O bildirib ki, “Qızıl qübbə”nin dəyəri təxminən 175 milyard dollar olacaq.

ABŞ prezidenti bu maliyyə ilində sistemin tikintisi üçün birinci mərhələdə 25 milyard dollarlıq büdcə ayıracaqlarını və növbəti maliyyə illərində nəzərdə tutulan digər xərclərin də həyata keçiriləcəyini qeyd edib.

Bununla belə, “Qızıl qübbə”nin tam işləməsi üçün daha uzun vaxt tələb oluna və daha çox xərc tələb oluna bilər.

ABŞ Kosmik Qüvvələrinin generalı Maykl A. Getleynin rəhbərlik edəcəyi layihə üçün üç kiçik, orta və iri miqyaslı plan hazırlanıb. Pentaqon Trampın hazırladığı üç variantdan hansına qərar verəcəyi müdafiə sisteminin tikinti müddətini və dəyərini müəyyən edəcək.

“The Wall Street Journal” (WSJ) ABŞ Konqresinin Büdcə İdarəsinin qeydlərinə istinadən xəbər verir ki, Respublikaçıların vergi endirimlərindən əldə olunacaq 25 milyard dollar yalnız ilkin inkişaf xərclərini ödəyəcək. Bildirilir ki, Tramp ən əhatəli planı seçərsə, layihənin tamamlanması 20 ilə qədər çəkə bilər və dəyəri 830 milyard dollara çata bilər.

ABŞ ordusunun təqaüdə çıxmış kontr-admiralı Mark Montqomeri CNN-ə deyib ki, ballistik raketdən müdafiə sisteminin tamamlanması 7-10 il çəkə bilər və hətta bu halda o, yalnız kritik federal binaları və böyük şəhərləri qoruya bilər.

“The Guardian”ın təhlili qeyd edir ki, bu miqyasda bir sistemin qurulması İlon Maskın “SpaceX”i də daxil olmaqla, böyük müdafiə şirkətləri ilə çoxsaylı sövdələşmələr tələb edəcəkdir. Digər tərəfdən, demokratlar layihənin Hökumətin Səmərəliliyi Departamentinə (DOGE) rəhbərlik edən Mask üçün maraqların toqquşması yaradacağını deyirlər. Bundan əlavə, müdafiə sistemi üçün “Palantir”, “Anduril”, “L3Harris”, “Lockheed Martin” və “RTX” kimi nəhənglərlə müqavilələrin bağlanması planlaşdırılır.

ABŞ Müdafiə Kəşfiyyat İdarəsi Çin, Rusiya, İran və Şimali Koreya kimi ölkələrin müxtəlif ballistik raketlər, uzaq mənzilli qanadlı raketlər, bombardmançı təyyarələr və hipersəs raketləri ilə Amerika qitəsini hədəfə ala biləcəyini bildirən hesabat dərc edib. Trampın “Qızıl qübbə” sistemi elanı bu kəşfiyyat hesabatından sonra gəlib.

“Dəmir günbəz” sisteminin qurulmasında İsrailə kömək etdiklərini xatırladan Tramp açıqlamasında: “Tam tikildikdən sonra “Qızıl qübbə” Yerin istənilən yerindən, hətta kosmosdan da atılan raketləri ələ keçirə biləcək. İndiyə qədər qurulmuş ən yaxşı sistemə sahib olacaq”.

ABŞ prezidenti bildirib ki, Kanada da əlini uzadıb və müdafiə üçün “Qızıl qübbə” sisteminin bir hissəsi olmaq istəyir. Hələlik Kanadadan bununla bağlı heç bir açıqlama verilməyib.

Digər tərəfdən, Çin ABŞ-ın yeni müdafiə sistemi layihəsinə reaksiya verdi. Çin Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mao Ning bildirib ki, layihə silahlanma yarışında “kosmosun militarizasiyasını” artıra və qlobal təhlükəsizliyə zərər verə bilər. Pekin administrasiyası da Vaşinqtondan plandan əl çəkməyi tələb edib.