Avropa Birliyi (AB) ilə ABŞ arasında bağlanan yeni ticarət razılaşması qlobal bazarlarda ilkin olaraq optimist reaksiya doğursa da, siyasi və iqtisadi nəticələrə dair artan narahatlıqlar avronun zəifləməsinə və birjalarda satış təzyiqinə səbəb olub.

“MSCI Asia Pacific” indeksi bu gün 0,9 faiz dəyər itirib. Beləliklə, regionun əsas indekslərində geriləmə artıq üçüncü ticarət gününə keçib. ABŞ birjaları bazar ertəsi sessiyasını sabit bağlasa da, “S&P 500” üzrə fyuçerslər bu səhər 0,1 faiz yüksəlib.

“Bloomberg Dollar Spot” indeksi bazar ertəsini 0,8 faiz artımla – may ayından bəri ən sürətli yüksəlişlə – yekunlaşdırıb və bu səhər 1.209 səviyyəsində sabit qalıb.

Yaponiyada ikiillik dövlət istiqrazı hərracının güclü tələblə qarşılanmasına baxmayaraq, istiqraz bazarında vəziyyət sabitdir. ABŞ-ın 10 illik istiqrazlarının gəlirliliyi 4,40 faiz, Yaponiyada isə 1,55 faiz səviyyəsində qalır.

Avropa Birliyi – ABŞ razılaşması narahatlıq doğurur

Ticarət razılaşması Avropa Birliyini ABŞ ilə qarşıdurmadan xilas etsə də, bazarlarda bu sənədin transatlantik münasibətlərdə sabitlik yaradacağına dair ümidlər sönüb. Avro, bazar ertəsi dollar qarşısında son iki ayda ilk dəfə 1 faizdən çox ucuzlaşaraq ən böyük günlük itkilərindən birini yaşayıb.

Bu ucuzlaşma, AB-nin ABŞ ilə razılaşma gözləntiləri fonunda keçən həftə avronun son üç ilin zirvəsinə yaxınlaşmasından sonra baş verib. Yeni razılaşma çərçivəsində Avropa Birliyi, ixracatının böyük hissəsinə 15 faiz gömrük rüsumu tətbiqini qəbul edib. Bunun qarşılığında isə Brüssel tərəfi ABŞ mallarına tətbiq olunan orta tarif dərəcəsini 1 faizdən aşağı salmağa razılaşıb. Eyni zamanda, AB 750 milyard dollar dəyərində Amerikan enerji məhsulları alacaq və ABŞ iqtisadiyyatına əlavə 600 milyard dollar sərmayə yatıracaq.

Bu öhdəliklər, Avropanın artıq həddindən artıq güzəştə getdiyi tənqidlərini artırıb. Razılaşmanın İkinci Dünya Müharibəsindən bu yana tərəflər arasında iqtisadi artımı təşviq edən sərbəst ticarət modelinin sonu ola biləcəyi vurğulanır. Avropa Parlamentinin Ticarət Komitəsinin isveçli üzvü Karin Karlsbro razılaşmanı belə şərh edib: “Avropanın iqtisadi və siyasi marjinallaşması – verilən hər yeni güzəştin ardından daha da artır”.

Əvvəlcə sənədi müsbət qarşılayan Almaniya Kansleri Fridrix Mers daha sonra fikrini dəyişərək bildirib: “Almaniya iqtisadiyyatı bu gömrük tariflərindən ciddi ziyan görəcək. Bu yalnız Almaniya və Avropa ilə məhdudlaşmayacaq. Bu ticarət siyasətinin nəticələrini ABŞ-da da görəcəyik”.

Fransa Baş naziri Fransua Bayrou isə razılaşmanı belə qiymətləndirib: “Azad xalqlar üçün qaranlıq bir gündür”.