Qlobal səhiyyə rəsmiləri, pəhriz və həyat tərzi ilə əlaqəli xroniki xəstəliklərin yükünü azaltmaq üçün ölkələri “məhdudlaşdırıcı vergiləri” artırmağa çağırır və pulun nağd pul çatışmazlığı olan səhiyyə sistemlərinə yönəldilməsini tövsiyə edir.

Dünya Səhiyyə Təşkilatı (DST) ölkələri növbəti on il ərzində tütün, alkoqol, şəkərli və energetik içkilərin qiymətini ən azı 50 faiz artırmağa çağırıb. Təşkilat vergi artımının növbəti 50 il ərzində 50 milyon vaxtından əvvəl ölümün qarşısını ala biləcəyini və növbəti 10 il ərzində 1 trilyon dollar dövlət vəsaiti əldə edə biləcəyini bildirib.

Tütün, alkoqol, şəkərli və energetik içkilər ürək xəstəlikləri, xərçəng, şəkərli diabet və digər xroniki xəstəliklərin aparıcı səbəblərindəndir və dünya üzrə bütün ölümlərin təxminən 75 faizinə səbəbkardır.

Təkcə tütün hər il yeddi milyondan çox insanın ölümünə səbəb olur.

DST uzun müddətdir ki, insanları bu məhsulları almaqdan çəkindirmək üçün vergilərin artırılmasını tələb edir. O, tütünə görə minimum 75 faiz vergi dərəcəsini tövsiyə edir.

Zəngin ölkələrdə vergilər bir qutu siqaretin qiymətinin təxminən 67 faizini təşkil etdiyi halda, aşağı gəlirli ölkələrdə bu rəqəm 57 faiz təşkil edir.

DST-nin Sağlamlığın Təşviqi və Xəstəliklərin Qarşısının Alınması üzrə Direktoru Ceremi Farrar deyib ki, sağlamlıq vergiləri zərərli məhsulların istehlakını azaltmaq üçün ən təsirli vasitələrdən biridir. O vurğulayıb ki, bu vergilər hökumətlərə səhiyyə, təhsil və sosial müdafiəyə yenidən sərmayə qoymağa imkan verir.

Araşdırmalar göstərir ki, tütün vergiləri xüsusilə aşağı gəlirli ölkələrdə siqaretin azaldılmasında təsirli olur. Bununla belə, Hollandiyadan alınan son məlumatlar göstərir ki, kiçik, varlı ölkələrdə daha yüksək vergilər siqaret çəkənləri tərgitməyə təşviq etmək üçün kifayət olmaya bilər. Ötən il tütün vergilərini artıran Hollandiyada bir çox insan daha ucuz məhsul almaq üçün xaricə üz tutub.

Avropa Komissiyası Hollandiya və bir çox digər üzv dövlətlərin tələbi ilə AB daxilində siqaret və tütün məmulatlarına vergilərin artırılmasını nəzərdən keçirir.

Böyük Britaniyanın 2016-cı ildə tətbiq etdiyi şəkər vergisi bir çox sərinləşdirici içki istehsalçılarını məhsullarını dəyişməyə məcbur edib, nəticədə uşaqların bu içkilərdə istehlak etdiyi əlavə şəkərin miqdarı demək olar ki, iki dəfə azalıb.

DST bəyan edib ki, bu vergilər təkcə davranışı dəyişdirmir, həm də aşağı gəlirli ölkələrə ABŞ, Böyük Britaniya və digər ölkələrin inkişaf yardımlarının kəsilməsini kompensasiya etmək imkanı verir.

Təşkilat qeyri-infeksion xəstəliklərin artması, inkişaf yardımının azalması və dövlət borcunun artması səbəbindən qlobal səhiyyə sistemlərinin ciddi təzyiq altında olduğunu bildirib.