Avropa Birliyi Fransadan maliyyə intizamına dair öhdəliklərini yerinə yetirməsini gözləyir. Lakin hökumətin istefası büdcə prosesini və AB ilə uyğunlaşdırılmış açıq azaldılması planını çətinləşdirə bilər.

İqtisadçılar sentyabrın 8-də keçiriləcək etimad səsverməsi öncəsi Fransadakı siyasi inkişafları yaxından izləyirlər. Bu səsvermə hökumətin istefasına səbəb ola bilər.

Baş nazir Fransua Bayru (Franchois Bayrou) büdcənin bərpası planına dəstək axtarışı ilə hökumətin etimadını səsverməyə təqdim edib. Fransa bir ildə üçüncü hökumət dəyişikliklərinə gedə bilər. Bu isə bazarlarda narahatlıq yaradıb.

“Bruegel” iqtisadçısı Guntram Volff (Guntram Wolff) bildirib ki, “Bazarlar hadisələri yaxından izləyir. Siyasi qarışıqlıq artarsa, Fransız dövlət istiqrazlarının gəlirlərinə təzyiq yarana bilər. Bu isə faizlərin yüksəlməsi və investisiyaların daha baha başa gəlməsi deməkdir”.

Volffa görə, siyasi sabitliksizlik investorlarda güvəni zədələyir və bu həm Fransız, həm də xarici investorları təsir edir.

Bayrunun qənaət planı

Artan borcla mübarizə aparmaq istəyən Bayru 2026-cı ilə qədər 44 milyard avro qənaət etməyi və büdcə açığını 2029-a qədər %3-dən aşağı salmağı hədəfləyir. Plan dövlət xərclərinin azaldılması, vergi qaçaqçılığına qarşı mübarizə və iki rəsmi bayramın ləğvini əhatə edir.

Lakin Milli Birlik (RN), “Təslim olmayan Fransa” (LFI), kommunistlər və yaşıllar hökumətə qarşı səs verəcəklərini açıqlayıblar.

AB ilə əlaqələr

Avropa Birliyi, Fransadan maliyyə intizamını qorumasını gözləyir. Lakin hökumətin istefası büdcə prosesini və AB ilə razılaşdırılmış açıq azaldılması planını çətinləşdirə bilər.

EPC siyasət analitiki Erik Moris (Éric Maurice) bildirib ki, “Fransa hökumətsiz və büdcəsiz qalsa, AB ilə razılaşdırılmış plan təhlükəyə düşər”.

Morisa görə, bu böhran yalnız iqtisadi yox, həm də Avropadakı siyasi çəkini zəiflədə bilər. Xüsusilə ticarət, sənaye siyasəti, rəqabətqabiliyyət, texnoloji transformasiya və iqlim dəyişikliyi mövzularında Fransanın qərar mexanizmlərindəki rolu azala bilər.

Borc və kredit reytinqi müzakirələri

Maliyyə naziri Ameli de Monşalin (Amélie de Montchalin) əvvəllər Fransa maliyyəsinin beynəlxalq qurumların nəzarətinə keçməsi riskindən danışmışdı. Lakin Avrobank (ECB) prezidenti Kristin Laqard (Christine Lagarde) bu ehtimalı rədd edib.

“Kredit reytinqi agentlikləri yaxın zamanda reytinqlərini açıqlayacaq. Bu maliyyəyə çıxışı çətinləşdirə bilər, amma MİF və ya ECB müdaxiləsi gözlənilmir”, – deyə Moris bildirib.

İqtisadi göstəricilər

Fransa iqtisadiyyatı 2025-ci ilin ikinci rübündə %0,3 böyüyərək 657,6 milyard avroya çatıb. 2024-cü ildə isə ÜDM 2,92 trilyon avro olub; Fransa, Almaniyadan sonra AB-nin ikinci böyük iqtisadiyyatıdır.

Lakin dövlət borcu artmaqda davam edir. 2025-ci ilin birinci rübündə borc 3,345 trilyon avroya çataraq ÜDM-in %113,9-nu təşkil edib. 2024-cü ilin büdcə açığı isə 169,7 milyard avro olub.

Bu göstəricilər Maastricht kriteriyalarının (%60 borc, %3 açıq) xeyli üstündədir.