İsrail İranın nüvə obyektlərini, ballistik raket batareyalarını və aparıcı hərbi komandirləri hədəf alan bir sıra intensiv hava zərbələri endirib. Bu, keçən il iki ölkə arasında birbaşa hərbi toqquşmalardan kənarda gərginliyin əhəmiyyətli dərəcədə artdığını göstərir.

Keçən il ərzindəki qarşılıqlı zərbələr və ya yüksək səviyyəli kəşfiyyat əməliyyatları vasitəsilə həyata keçirilən hücumlardan birbaşa hücumlara açıq bir keçid etsə də, hər iki tərəf əvvəllər münaqişənin əhatə dairəsini məhdudlaşdırmağa diqqətli olub. İsrailin genişmiqyaslı hücumlarının bu yeni dalğası mühüm strateji ölçüyə malikdir. Bu, İsrailin qəsdən gərginliyi artırdığını və İranın hərbi sisteminə sarsıdıcı zərbə vurmaq əzmini əks etdirir.

İsraillilərin fikrincə, bir neçə gün davam edə biləcək bu hücumlar təkcə taktiki və ya cavab əməliyyatları deyil, İrana yüksək strateji xərclər qoymaq və onun hərbi imkanlarını sınaqdan keçirmək məqsədi daşıyan qabaqlayıcı zərbədir.

İsrail mediasının məlumatına görə, israillilərin “Yüksək Aslan” adlandırdığı əməliyyatda vurulan İran hədəfləri arasında İran Ordusu və İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) komandirləri və Qüds qüvvələrinin komandanı da var.

İran mediası daha əvvəl xəbər vermişdi ki, İsrailin hava hücumundan birində SEPAH komandiri və İranın ən tanınmış hərbi rəsmilərindən biri, Azərbaycanı Zəngəzur dəhlizinə görə təhdid edən Hüseyn Səlamini öldürüb.

İsrail-İran mediasının ardıcıl xəbərləri, zərbələrin həmçinin İranın nüvə proqramının başında duran rəsmiləri və İranın ali dini lideri Əli Xamneyinin milli təhlükəsizlik müşaviri Əli Şamxanini hədəf aldığını göstərir.

İsrail mediasına görə, Qüds Qüvvələrinin komandiri general İsmayıl Qaaninin xüsusi hədəfə alınması İranın xaricdə və regionda təsirinin gücləndirilməsində mühüm rol oynayan İran hərbi kontingentini zəiflətməyə və HƏMAS-ın 2023-cü ilin oktyabr hücumlarından sonra ABŞ-İsrail arasında ciddi hərbi hücumlara məruz qalan proksi şəbəkəsini idarə etməyə yönəlmiş addımdır.

Bu son hərbi əməliyyat İsrailin İranın əməliyyat effektivliyini zəiflətməyə və onun koordinasiyalı hərbi cavab vermək imkanlarını məhdudlaşdırmağa yanaşmasını əks etdirir.

İndi bəlli olur ki, Benyamin Netanyahunun başçılıq etdiyi hazırkı sağçı İsrail hökuməti Tramp administrasiyası ilə rəsmi Tehran arasında İranın nüvə proqramı ilə bağlı mümkün razılaşma ilə bağlı dolayı danışıqlara baxmayaraq, bu addımı atmağa qərar verib. Üstəlik, Amerika mətbuatında, o cümlədən “The Wall Street Journal”da prezident Donald Trampın İsrail əməliyyatından bir neçə gün əvvəl şəxsən Netanyahuya zəng edərək ondan İrana hücum etməməsini istəməsi barədə xəbərlərə baxmayaraq, bu əməliyyatı həyata keçirib.

İranın nüvə proqramı rəsmilərini birbaşa hədəfə alaraq və bu son əməliyyatı həyata keçirməklə İsrail, “HƏMAS” terror təşkilatının hücumlarından sonra İranın ən böyük hərbi nümayəndəsi olan “Hizbullah” terrorçularını əhəmiyyətli dərəcədə zəiflətdiyi Livandakı ənənəvi müharibədən kənarda regiondakı strateji hərbi missiyasını yeni səviyyəyə qaldırmağa çalışır.

Bu dəfə İsrail İranın hərbi komandanlığını çaşdırmaq və Tehranın qərar vermə prosesinin mərkəzində nüvə fəaliyyətlərini pozmaq əzmində görünür. Onun məqsədi mülki ehtiyaclardan kənara çıxan uranın zənginləşdirilməsi üzrə fəaliyyətlərin sürətləndirilməsinin qarşısını almaqdır. İranın nüvə silahının istifadəsini qadağan edən dini fərmanına və nüvə proqramının mülki məqsədlərlə məhdudlaşdığına dair dəfələrlə zəmanət verməsinə baxmayaraq, İsraildə və Qərbdə proqramın hərbi ölçülərə çatacağına dair qorxular artır.

Bu gün İranın regional proksi şəbəkəsinin tənəzzülü ilə əsas münaqişənin birbaşa İsrail və İran arasında güclənməsi ehtimalı var. Bu, proksi müharibəsinin ənənəvi dinamikasını dəyişdirəcək və daha geniş regional gərginliyin artması riskini azaldacaq, lakin onu tamamilə aradan qaldırmayacaq.

Bu, İran-İsrail münaqişəsində kritik bir mərhələdir, çünki hər iki tərəfin hərəkətləri münaqişəni elan edilmiş hüdudlarından kənara çıxara biləcək yanlış mühakimələr və strateji səhv hesablamalar riskini daşıyır.

Əmin olan odur ki, bugünkü münaqişə son aylarda burada və orada paylaşılan qəhrəmanlıq hekayələri vasitəsilə aparılan media müharibəsi və qarşılıqlı təbliğat taktikasından kənara çıxıb, sanki hər iki tərəf hərtərəfli müharibənin yüksək xərclərindən qaçmağa çalışır.

Bununla belə, İsrailin İran kimi bir dövlətin suverenliyinə qarşı son hərbi hərəkətləri, şübhəsiz ki, sadəcə siyasi və media ritorikasından kənara çıxan təhlükəli gərginliyi təmsil edir, İranın gözlənilən cavab zərbəsi isə ciddi regional nəticələrə səbəb ola bilər.