İranda İsrailin hücumu ilə gündəmə gələn Fordo obyekti dağların altında gizlənmiş nüvə bazaları zəncirinin ən diqqət çəkən halqalarından biridir. ABŞ, Rusiya, Çin və Şimali Koreyanın gizli yeraltı mərkəzləri onların nüvə müharibəsi ssenarilərində sağ qalma planlarının əsasını təşkil edir.

İsrailin son hava hücumlarından sonra İranda bir dağın altında inşa edilən Fordo Nüvə Qurumu dünyanın diqqətini çəkib.

Dünyanın ən yaxşı qorunan hərbi bazalarından biri hesab edilən Fordo İranın nüvə proqramının ürəyi hesab olunur.

Təxminən 80 metr dərinlikdə inşa edilən obyekt, betonla möhkəmləndirilmiş konstruksiyası və ətrafdakı hava hücumundan müdafiə sistemləri ilə birbaşa hava hücumlarına qarşı işləmək üçün nəzərdə tutulub

Peyk görüntüləri dünyanın ən gizli yeraltı hərbi obyektlərini açır...

***

İran kimi digər ölkələr də eyni şəkildə həyati vacib hərbi obyektləri yeraltına köçürdülər. ABŞ-da Pensilvaniyadakı Raven Rok Dağ Kompleksi – “Yeraltı Pentaqon” kimi də tanınır – Şimali Amerika Aerokosmik Müdafiə Komandanlığının (NORAD) əməliyyatlarına ev sahibliyi edir və 30 meqatonluq nüvə partlayışına tab gətirmək üçün tikilib.

Şimali Dakotadakı Minot Hərbi Hava Qüvvələri bazası yeraltı qitələrarası ballistik raket siloslarına ev sahibliyi edir.

Texasdakı “West Fort Hud” dağlıq ərazilərdə qazılmış tunellərdə nüvə silahlarını saxlayır, Soyuq Müharibə dövründə Qrenlandiyada yerləşən “Camp Century” isə buz tunellərində “Project Iceworm” kimi tanınan nüvə infrastrukturunu yerləşdirirdi.

***

Rusiyada Metro-2 və ya D-6 kimi tanınan gizli nəqliyyat şəbəkəsi var və bu şəbəkənin Moskvanın paytaxtının altından da uzandığı güman edilir.

Bu şəbəkənin Kremli və əsas komanda mərkəzlərini Vnukovo-2 hava limanı kimi obyektlərlə birləşdirəcəyi düşünülür.

Bundan əlavə, Cənubi Ural dağlarında yerləşən sirli Yamantau dağı nəhəng nüvə silahı anbarı və ya komanda mərkəzi hesab olunur. Kreml bu strukturun məqsədi ilə bağlı heç bir rəsmi açıqlama verməyib.

***

Çin isə Haynan adasındakı Longpo dəniz bazası ilə diqqət çəkir. Bu bazadakı tunellər sayəsində sualtı qayıqlar gizli şəkildə Cənubi Çin dənizinə girib-çıxa bilir.

Longpo, ikinci zərbə qabiliyyətinə əsaslanan Çinin nüvə qarşısının alınmasının təməl daşı olaraq görülür.

Bazada hər biri təxminən 230 metr uzunluğunda olan altı estakada var və 12 sualtı qayığı qəbul edə bilir. Longpo daha böyük Yulin Dəniz Bazasının bir hissəsidir.

***

Şimali Koreya da 1989-cu ildə kəşf edilmiş və dağlara oyulmuş Kumçang-ri obyekti kimi geniş yeraltı raket bazaları inşa edib.

Pxenyan bu obyektin qida anbarı olduğunu iddia edir, lakin Amerika kəşfiyyatı onun nüvə fəaliyyətləri üçün istifadə edildiyinə inanır.

Bazalar potensial hücumlara tab gətirmək üçün nəzərdə tutulub.

***

Fordo İranın yeganə gizli obyekti deyil. Tehran Natanzın cənubundakı “Kazma dağı” kimi tanınan, daha dərin və daha möhkəm olan yeni obyekt tikir.

Peyk görüntüləri ən azı dörd ayrı tunel girişinin və daha böyük daxili strukturların olduğunu göstərir. Bununla belə, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) hələlik obyekti yoxlaya bilməyib.