ABŞ sanksiyaları və logistika məhdudiyyətləri ilə əlaqədar İranın neft sektorunda təzyiq sürətlə artır. Beynəlxalq enerji analitikləri hesab edir ki, ölkə may ayının ortalarına doğru kritik qərar mərhələsinə yaxınlaşır və bu, İran iqtisadiyyatı üçün ciddi nəticələr yarada bilər.

VAXT.AZ “Bloomberg”ə istinadən xəbər verir ki, son aylarda ABŞ ilə İran arasında gərginlik yalnız siyasi və hərbi müstəvidə deyil, həm də enerji bazarları üzərindən davam edən iqtisadi rəqabət formasını alıb. İxracın məhdudlaşdırılması və nəqliyyat çətinlikləri nəticəsində İran hasil etdiyi amma sata bilmədiyi neftin böyük hissəsini rezervuarlara yığır.

Böhranın əsas mərkəzlərindən biri İranın əsas ixrac qovşağı olan Xarq adası hesab olunur. Bu ada İranın xam neft ixracının təxminən 90%-nin həyata keçirildiyi strateji mərkəzdir və ölkə iqtisadiyyatı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.

Mövcud vəziyyətə görə, ixrac yollarının məhdudlaşması nəticəsində neft ehtiyatları sürətlə artır. Analitik şirkətlərin hesablamalarına əsasən, İranın istifadə edilə bilən boş neft anbarı ehtiyatı cəmi 10–20 günə bitə bilər.

Bəzi məlumatlara görə, artan ehtiyatları idarə etmək üçün Tehran köhnə tanker gəmilərini yenidən istifadəyə qaytararaq onları üzən anbar kimi istifadə etməyə başlayıb. Bu addım müvəqqəti çıxış yolu sayılsa da, uzunmüddətli həll hesab edilmir.

Enerji bazarı üzrə təhlillər göstərir ki, mövcud məhdudiyyətlər davam edərsə, İran may ayının ortalarına qədər hasilatı məcburi şəkildə azalda bilər. Ekspertlər gündəlik istehsalın əlavə olaraq 1,5 milyon barelə qədər azaldıla biləcəyini ehtimal edir.

Bu isə İranı yeni ixrac yolları tapmaq, ya da neft hasilatını azaltmaq kimi iki çətin seçim qarşısında qoya bilər.

Ekspertlərin fikrincə, neft quyularının bağlanması texniki baxımdan risklidir. Uzun müddət dayandırılan quyuların yenidən işə salınması çətin olur və bəzən hasilatın əvvəlki səviyyəyə qaytarılması mümkün olmur.

Bəzi qiymətləndirmələrə görə, bu cür məhdudiyyətlər uzun müddət davam edərsə, İranın bəzi yataqlarında bərpası çətin olan struktur zədələnmələri baş verə bilər.

Mövcud vəziyyətin əsas səbəblərindən biri ABŞ tərəfindən tətbiq edilən sanksiyalar və dəniz nəqliyyatına qoyulan məhdudiyyətlərdir. Bu addımlar nəticəsində İranın neft ixracı kəskin azalıb və bir sıra tanker marşrutları dəyişdirilib.

Eyni zamanda beynəlxalq analitiklər hesab edir ki, bu proses yalnız siyasi təzyiq deyil, həm də infrastruktur və logistika məhdudiyyətləri ilə bağlı real fiziki problemə çevrilir.

İran dünya neft bazarının əsas iştirakçılarından biri hesab olunur. Bu səbəbdən ölkədə hasilatın azalması qlobal neft qiymətlərində əlavə artım riskini də gücləndirə bilər.

Enerji sektorunda müşahidə olunan bu tendensiya göstərir ki, İran üçün qarşıdakı həftələr təkcə siyasi deyil, həm də iqtisadi baxımdan həlledici olacaq. Mövcud dinamika dəyişməz qalarsa, may ayının ortası ölkənin enerji strategiyası və iqtisadi dayanıqlığı baxımından kritik dönüm nöqtəsinə çevrilə bilər.