Avropa Birliyi (AB) Rusiyaya təzyiqi artırmaq və Kremli Ukraynada 30 günlük qeyd-şərtsiz atəşkəsi qəbul etməyə məcbur etmək məqsədilə yeni sanksiyalar paketi təklif edib. Qərb müttəfiqləri atəşkəsi ciddi sülh danışıqları ərəfəsində zəruri addım kimi görürlər.

Üzv dövlətlər tərəfindən təsdiq olunarsa, bu, 2022-ci ilin fevralından bəri hazırlanan 18-ci sanksiya paketi olacaq və AB-nin tarixindəki ən geniş sanksiya rejimini təmsil edəcək.

“Kölgə donanması”

Yeni təklifi çərşənbə axşamı Avropa Komissiyasının sədri Ursula von der Leyen və AB-nin Xarici Əlaqələr üzrə Ali Nümayəndəsi Kaja Kallas açıqlayıb. Paket təxribatda ittiham olunan Rusiya banklarının və “kölgə donanması” tankerlərinin qara siyahıya salınmasını genişləndirir. Brüssel bu günə qədər bu donanmada 350-dən çox gəmini hədəf alıb.

Plana həmçinin Rusiya ilə Almaniya arasında dənizin dibi ilə çəkilən “Şimal axını” boru kəmərlərinə tam qadağa da daxildir. Hazırda fəaliyyətsiz olan bu xətlərin müharibədən sonra yenidən açılması ehtimalı Berlin tərəfindən tamamilə istisna edilib.

Neft qiymətlərində yeni tavan

Təklifdə ən diqqət çəkən element Rusiyanın dəniz yolu ilə ixrac etdiyi neftə tətbiq edilən qiymət tavanının aşağı salınmasıdır. G7 ölkələri tərəfindən 2022-ci ilin dekabrında bir barel üçün 60 dollar olaraq təyin edilmiş tavan qiymət bu günə qədər dəyişməyib. Lakin xüsusilə Nordic və Baltikyanı ölkələr uzun müddətdir ki, bu qiymətin bazar şərtlərinə uyğun olaraq endirilməsi üçün təzyiq göstərirlər.

Von der Leyen bu gün yeni qiymət tavanının 45 dollar olmasını təklif edib.

Nəzəri olaraq, AB bu azalmanı təkbaşına qanuniləşdirə bilər. Lakin xəbərdarlıq edilir ki, ABŞ-ın iştirakı olmadan bu addımın qlobal təsirləri zəifləyə bilər. Həqiqətən də, ABŞ prezidenti Donald Tramp son vaxtlar Putinə qarşı ritorikasını sərtləşdirsə də, o, yeni sanksiyalardan uzaqdır. Bu vəziyyət Vaşinqtonun geridə qaldığı halda AB, Böyük Britaniya və Kanadanın sanksiyalarda irəlilədiyi mənzərəni təqdim edir.

Bu fərqlər bu bazar günü (iyunun 15-də) Kanadada keçiriləcək “G7” sammitində üzə çıxacaq. Neftin qiymətinin həddi ilə bağlı məsələ sammitdə mühüm gündəm bəndi olacaq. Von der Leyen bu məsələdə təkbaşına hərəkət etməyəcəklərinə işarə edib: “Biz “G7” olaraq başladıq, bu tədbir “G7” üçün uğurlu oldu, eyni şəkildə davam etmək istəyirik.”

Macarıstan və Slovakiyadan etirazlar

AB daxilində Macarıstan və Slovakiya yekdillik tələb edən sanksiyalara etirazlarını getdikcə daha çox dilə gətirirlər. Bu iki ölkə sanksiyaların AB iqtisadiyyatına Rusiyadan daha çox zərər verdiyini iddia edir.

Macarıstan ilin əvvəlində bütün sektoral sanksiyaların yenilənməsinə veto qoyacağı ilə hədələmişdi. Bu böhran Brüsseldə dondurulmuş 210 milyard avroluq Rusiya aktivlərini qorumaq üçün hüquqi alternativlərin hazırlanmasına gətirib çıxardı.

Ötən həftə Slovakiya parlamenti hökuməti Rusiyaya qarşı yeni ticarət sanksiyalarına qarşı çıxmağa çağıran qətnaməni cüzi səslə təsdiqləyib. Baş nazir Robert Fiko səsvermədən sonra, “Əgər sanksiya Slovakiyaya zərər verəcəksə, mən heç vaxt buna səs verməzdim. AB-də konstruktiv oyunçu olmaq istəyirəm, lakin bu, Slovakiyanın maraqlarına zərər verəcəksə, yox”, – deyib.

Hər iki ölkənin sərt ritorikasına baxmayaraq, heç biri bu günə qədər onu tamamilə əngəlləyən yeni sanksiyalar paketinə veto qoymayıb.