NATO-ya üzv ölkələrində Ümumi Daxili Məhsulun (ÜDM) 2%-nin müdafiəyə xərclənməsi hədəfi 2014-cü ildə tətbiq olunub, lakin müttəfiqlər qısa müddət əvvəl əsas müdafiə xərcləri hədəfini ÜDM-nin 3,5%-inə çatdırmaq öhdəliyi götürdülər.

NATO-nun Avropa müttəfiqləri və Kanada, yeni 5%-lik hədəfə yönəlmiş investisiyalarını artırmağa hazırlaşarkən, ittifaqın ÜDM-nin 2%-i səviyyəsindəki xərclər hədəfinə bu il ilk dəfə kollektiv şəkildə çatacaq.

Hərbi ittifaq tərəfindən açıqlanan rəqəmlər göstərir ki, Uelsdə keçirilən zirvə görüşündə öhdəlik götürülməsindən 10 ildən çox bir müddət sonra bütün müttəfiqlər nəhayət hədəfə çatacaq. Albaniya, Belçika, Kanada, İtaliya, Lüksemburq, Monteneqro, Şimali Makedoniya, Portuqaliya, Slovakiya, Sloveniya və İspaniyanın ilk dəfə məcburi həddi keçəcəyi gözlənilir.

İslandiya silahlı qüvvələrə malik olmadığı üçün hədəfdən azaddır. Almaniyanın rəqəmləri isə ölkənin büdcəsi təsdiqlənməmiş olduğundan hələ daxil edilməyib.

Bu halda Avropa və Kanadadan olan müttəfiqlərin müdafiə xərcləri keçən il 1,9% və 2014-cü ildə 1,4% olan 2,27%-ə çatacaq. ABŞ-ın iştirakı ilə bu göstərici daha da yüksələrək 2,76%-i görəcək.

Müdafiə xərclərini 2026-cı ildə ÜDM-nin 5%-inə çıxarmağı hədəfləyən Polşa, bu il 4,48%-i ordusuna ayıraraq 32 müttəfiq arasında ən çox xərcləmə edən ölkə olaraq qalır. Onu üç Baltik ölkəsi izləyir.

Ümumilikdə, NATO Avropa və Kanada müttəfiqlərinin müdafiə xərclərinin illik 15,9% artması gözlənilir. Bu göstərici 2024-ə nisbətən yüngül azalma olsa da, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başlamasından əvvəl 2021-ci ildə qeydə alınan illik 2,6% artımdan xeyli yüksəkdir.

ABŞ, ÜDM-nin 3,22%-ini müdafiəyə xərcləyərək Danimarka ilə birlikdə altıncı sırada yer alsa da, Vaşinqtonun büdcəsi digər ölkələri geridə qoyur. ABŞ-ın bu il müdafiəyə təxminən 980 milyard dollar xərcləyəcəyi gözlənilir ki, bu da ən çox xərcləmə edən ikinci ölkə olan İngiltərənin büdcəsindən 10 dəfə çoxdur.

Son rəqəmlər, müttəfiqlərin hərbi xərclərini xeyli artırmaq öhdəliyi götürməsindən və ÜDM-nin 1,5%-ini müdafiə ilə bağlı investisiyalara ayırmaqla 3,5%-i səviyyəsində yeni hədəf öhdəliyi götürməsindən bir neçə həftə sonra yayımlandı.

Müttəfiqlərin ən gec 2035-ci ilə qədər yerinə yetirməli olduğu yeni hədəf, ilk dövrlərində və vəzifəyə gəldikdən sonra Avropa müttəfiqlərinin kifayət qədər xərcləmədiyini tənqid edən və Vaşinqtonun aşağı xərcləyənlərə verdiyi dəstəyi azalda biləcəyini bildirən ABŞ Prezidenti Donald Trampın haqlı olduğunu göstərdi.

Lakin liderlər zirvə görüşünün sonunda yayımlanan birgə bəyanatda Rusiyanın “Avropa-Atlantik təhlükəsizliyi” üçün “uzunmüddətli təhdid” olaraq qalmasının vurğulanması Avropanı rahatlatdı.

Avropa müttəfiqləri yenə də Vaşinqtonun Hind-Sakit Okean bölgəsinə yönəlməyə çalışarkən Avropadan nə qədər geri çəkiləcəyini görmək üçün gözləyir.