İranda ikihakimiyyətlilik
Pezeşkian Vəhididən Xameneyiyə şikayət etmək istəyir
09:41 | 19 iyun 2025 | Cümə axşamı
Məqaləyə 420 dəfə baxılıb
Şriftin ölçüsü
Pezeşkian Vəhididən Xameneyiyə şikayət etmək istəyir
Rusiya və İranda savaş bitən kimi xalqın ciddi sualları yaranacaq
Sumud donanmasına müdaxilə nəticəsində 18 türk vətəndaşı saxlanıldı
“Düşmən yeni mərhələyə keçib, ölkəni daxildən çökdürməyi hədəfləyir”
Tramp: “Blokada nüvə razılaşmasına qədər davam edəcək”
Tramp: “Onların artıq heç bir hərbi gücü qalmayıb”
Qara qızıl dörd ilin maksimumuna çatdı
Fars-molla rejimində daxili ideoloji-siyasi parçalanma
Neft qiymətləri kəskin yüksəldi
ABŞ İrana sanksiyalarını pozması iddiası ilə qara siyahını böyütdü
Hörmüz boğazında gəmi keçidləri 95,3% azalıb
BƏƏ-nin OPEC qərarından sonra ...
Nüvə məsələsi əsas şərt olaraq qalır
Neft ehtiyatları anbarları dolan Tehranın mayın ortasına qədər zamanı var
Ankara Yaxın Şərq sərmayələri uğrunda mübarizədə önə çıxmağa çalışır
İranda açılan memorial stend yeni şübhələr doğurdu
İsrail və ABŞ-nin İrandakı əməliyyatların ümumi məqsədə çatması üçün kürd faktoruna müraciət edəcəyi əvvəldən proqnozlaşdırılan hadisə idi. Kürd faktoru İran daxilində silahlı mübarizənin əhəmiyyətli komponentidir və İran dövlətinin məqsədlərinə qarşı çəkindirici element kimi inkişaf etdirilir. Buna görə də, ABŞ və İsrail İran daxilindəki kürd ssenarisini mərhələli planda yüksək prioritetli strategiya kimi nəzərdən keçirərək, onun hərbi əməliyyatlar fonunda təşkilatlanmasına, silahlanmasına diqqət yetirə bilər.
İranda bir neçə mühüm kürd müxalifət şəbəkəsi mövcuddur. Bu qruplar İran dövlətinə qarşı mümkün silahlı kampaniyalarla yanaşı, açıq və gizli siyasi təşkilatlanma ilə məşğul olurlar. Ehtimalla, İsrail və ABŞ İran kürd qruplarının mütəşəkkil şəkildə fəaliyyəti üçün planlar hazırlayır. Lakin, xarici güclərin kürd amili üzərindəki proyeksiyasının perspektivinə təminatlar davamlı olmaya bilər. Çünki İran özü də kürd kartından Türkiyəyə qarşı istifadə edə bilir və yönləndirmə taktikası ilə prosesə maneə yaratmaq manevrinə malikdir.
Üstəlik, İran hakimiyyətinə qarşı çıxan kürd qruplarının heç də hamısı irəliyə doğru ən yaxşı yol haqqında həmfikir olmadığından, Tehran bu məsələni fürsət kimi diqqətdə saxlayır. Başqa yandan, İrandakı kürdlər və azərbaycanlılar, İranın qərbi və şimal-qərbində bir-birinə yaxın yaşayan iki etnik qrup kimi, heç də həmişə anlaşmırlar. İran rejimi onları bir-birinə qarşı oynatmağa çalışır.
İrana qarşı hərbi və kəşfiyyat hücumları fonunda isə İsrail və ABŞ-nin məramı dissident kürdlərin ortaq strateji məqsəd ətrafında inteqrasiyasına səy göstərməkdir. Üstəlik, kürd məsələsinə yanaşmada Türkiyənin də strategiyasını yeniləməsi regional hadisələr və onların arxa fonu üzərində rəqabət səhnəsini hərəkətə gətirir.
İraq Kürdüstanının Türkiyə ilə sərhəd bölgələrində Türkiyəyə yaxınlıq, İranla sərhəd zonalarında isə Tehrana simpatiyalar duyulur. Hərçənd ki, İran İraqdakı kürd silahlı qruplarını sıxışdırmaq, onların düşərgələrini və ofislərini bağlamaq üçün İraq hakimiyyətinə təzyiq edib.
Bütün bu proseslərdəki İsrail-ABŞ müttəfiqliyinin yanaşmaları rəqabətin kontekstini daha da böyüdür. İran konteksti üçün hazırkı plan isə budur ki, rəsmi Tehranın öz ərazilərindəki kürd bölgələrinə nəzarəti zəifləsin və kürdlər özünümüdafiə aktı ilə hərəkətə gələrək regional nəzarətə sahiblənsinlər.
Ehtimal ki, Türkiyə bu ssenariyə qarşı tədbir kimi Suriya və İraqdakı kürd icmaları ilə əlaqələri gücləndirərək, İran daxilindəki dinamikanı nəzərə alan strateji plan hazırlayacaq.