Rusiyayla müharibəsi davam edən Ukraynada korrupsiya böhranı Prezident Vladimir Zelenskini geri addım atmağa vadar etdi. Yolsuzluğa qarşı mübarizə aparan qurumların səlahiyyətlərini məhdudlaşdıran qanun layihəsi ölkə daxilində geniş etirazlara səbəb oldu.

“Milli Antikorrupsiya Bürosu” və “Xüsusi Antikorrupsiya Prokurorluğu” kimi qurumların səlahiyyətlərinin yeni qanunla Baş Prokurorluğun tabeliyinə verilməsi, onların müstəqilliyinin ortadan qalxması demək idi. Bu dəyişikliklərə həm ölkə daxilindən, həm də Avropa Birliyindən (AB) ciddi tənqidlər gəldi.

Zelenski isə artan ictimai və beynəlxalq təzyiqlər qarşısında geri addım atmaq məcburiyyətində qaldı.

“Müstəqillikləri qorunacaq”

Zelenski çıxışında yeni bir qanun layihəsinin hazırlandığını açıqlayaraq, bu qurumların yenidən müstəqil fəaliyyət göstərəcəyini bildirdi. Qeyd edək ki, müstəqilliyi məhdudlaşdırılan bu iki əsas antikorrupsiya qurumu, 2014-cü ildə Viktor Yanukoviç rejiminin devrilməsindən sonra Avropa Birliyinin dəstəyi ilə yaradılmışdı.

Son dövrlərdə isə bu qurumlar xalq deputatları, nazirlər və hətta Zelenskinin keçmiş köməkçilərindən birinə qədər uzanan bir sıra korrupsiya ittihamları irəli sürmüşdü.

Zelenski isə həmin qurumların içində Rusiya agentlərinin olduğunu və onların Kremlin maraqlarına xidmət etdiyini iddia etmişdi.

Siyasi kontekst və ehtimallar

Zelenskinin rəhbərliyi dövründə Ukrayna ən ağır sınaqlardan keçir – bir tərəfdə müharibə, digər tərəfdə isə korrupsiya bataqlığı. 2014-cü ildə Avrointeqrasiya xəttində irəliləyən Ukrayna üçün Avropa Birliyinə üzvlük arzusu bir çox islahatın əsas motivasiyası olub. Məhz bu yolda Milli Antikorrupsiya Bürosu və Xüsusi Prokurorluq kimi qurumlar yaradılıb.

Bu institutların prezidentə tabe edilməyə çalışılması, təkcə daxili etimadı deyil, Brüssel ilə münasibətləri də riskə atdı. Qərb üçün Ukraynanın Avropa ailəsinə daxil olması üçün ən vacib şərtlərdən biri hüquqi islahatlar və korrupsiya ilə mübarizədir.

Ukrayna parlamentinin qəbul etdiyi mübahisəli qanun, əslində Zelenskinin ətrafında və ya onun nəzarətində olan dairələrin korrupsiya iddialarından qorunmaq üçün atdığı bir addım kimi şərh olunur.

Etimad böhranı və Avropa Birliyi münasibətləri

Ukrayna hazırda həm hərbi yardım, həm də diplomatik dəstək baxımından Qərbə çox bağlıdır. Bu baxımdan, antikorrupsiya institutlarının zəiflədilməsi, Brüssel tərəfindən narahatlıqla izlənilir.

Zelenskinin geri addımı, bir tərəfdən ictimai təzyiqin, digər tərəfdən isə Avropa Birliyindən gələn xəbərdarlıqların təsirini göstərir. Lakin bu epizod bir sualı da gündəmə gətirir. Zelenski və komandası həqiqətən antikorrupsiya siyasətinə sadiqdirlərmi, yoxsa bu qurumları yalnız müharibə dövründə “siyasi alət” kimi istifadə edirlər?

***

Ukraynada antikorrupsiya strukturlarının gələcəyi yalnız bu qanunla deyil, ölkənin Qərblə münasibətləri və daxildəki siyasi-iqtisadi maraqlar toqquşmasının nəticəsi ilə müəyyən olunacaq. Zelenski geri addım atdı, lakin bu epizod Ukraynada hüquqi islahatların dərinləşməsinin nə qədər çətin olduğunu və siyasi iradənin ziddiyyətlərlə dolu olduğunu bir daha göstərdi.