Rusiya və ABŞ arasındakı danışıqların növbəti raundu Vaşinqtonun təşəbbüsü ilə təxirə salınıb. Bu, diplomatlar səviyyəsində münasibətlərin sabitləşdirilməsi ilə bağlı danışıqlar idi. Bu sabitləşmə prosesi Ukraynadakı müharibədən asılı olmayaraq gedirdi və Rusiya üçün müəyyən nailiyyət hesab olunurdu.

Qeyd edək ki, danışıqları təxirə salma qərarı Trampın Putinlə telefon danışığından sonra açıqlanıb. Söhbət zamanı əsas mövzu İran olub. Təxmin etmək olar ki, ABŞ Rusiyadan İranla danışıqlarda iştirak etməsini və Tehranı təslim olmağa (istənilən nüvə proqramından imtina etməyə və raket proqramını dayandırmağa) məcbur etməsini istəyir. Rusiya bundan imtina etdiyi üçün ABŞ ilə münasibətlərin sabitləşməsi dayandırılıb. Vaşinqton sərt və ardıcıl hərəkət edir.

İsrail və İran arasında müharibə Trampın diqqətini yayındırır, həmçinin ABŞ-nin Yaxın Şərqə silah tədarükü Rusiya üçün Ukraynadakı müharibədə faydalı ola bilər. Lakin Rusiya İranın tam məğlubiyyətini və xüsusilə də Tehran rejiminin dəyişməsini qəbul edə bilməz. Bu, strateji cəhətdən Çin-Rusiya ittifaqı üçün Yaxın Şərqdə məğlubiyyət deməkdir.

Üstəlik, ABŞ Rusiya ilə münasibətlərin sabitləşməsini gözləmə rejiminə qoyub.

İranı Ukraynaya dəyişmək…

Bu tezis hazırda ekspert dairələrində geniş yayılıb. Ancaq anlamaq lazımdır ki, İranı təslim etmək Ukraynada qələbəyə zəmanət vermir. Rusiyanın resursları məhduddur və proseslərə təsir etmək imkanı yoxdur.

Rusiya prezidenti Trampın tələblərini İrana qəbul etdirmək üçün danışıqlara başlasa, tədricən Ağ Evin iradəsinin ifadəçisinə çevriləcək. Bunu Pekində də anlamayacaqlar.

Digər tərəfdən, Rusiya İrana heç cür kömək edə bilməz. Bunu ancaq Pakistan vasitəsilə Çin edə bilər. Lakin İsrail artıq İranın hava məkanında möhkəmlənib və onu tərk etmək fikrində deyil.

Rusiya prezidenti üçün ideal variant Tehran rejimini Trampın tələblərini qəbul etməyə inandırmaq olardı. Bir şərtlə ki, rejim qalsın və İsrail İranın hava məkanında olmasın. Amma bu ideal variantdır və yaxın gələcəkdə reallaşması mümkün deyil.

Üstəlik, İran rejimi də Rusiyaya tam etibar etmir. İran diplomatiyası ABŞ-Rusiya yaxınlaşmasına maraq göstərirdi və başa düşürdü ki, mümkün anlaşma qismən İranla da bağlı olacaq. Buna görə də Tehran Vaşinqtonla birbaşa danışıqlara getdi. Amma nəticə müsbət olmadı.

Beləliklə, Rusiya prezidenti Ukrayna ilə bağlı zəmanət almadan İranın təslim olmasında iştirak etməyəcək. Digər tərəfdən, İran rejimi hər gün daha çox zəifləyir.

Burada Türkiyə prezidenti də vasitəçi kimi fəal ola bilər. Lakin Türkiyənin də Tehranla (daha doğrusu, Tehran rejimi ilə) danışıqlar aparmaq üçün resursları məhduddur.

Öz növbəsində, İran rejimi Trampın tələblərini qəbul etsə, yəqin ki, birbaşa ABŞ ilə danışıqları üstün tutacaq.

İsrail-İran müharibəsinin başa çatması regionda yeni status-kvo yaradacaq və bu, kifayət qədər uzun müddət davam edə bilər. Bütün oyunçular müharibədən sonrakı dövrdə öz mövqelərini möhkəmləndirmək üçün addımlar atırlar. Bu planları yalnız İran rejiminin müqavimət gücü və üçüncü ölkələrin ərazisinin müharibəyə cəlb olunması poza bilər. İran rejimi məhz bunu etməklə hədələyir.

Bir sözlə, müasir beynəlxalq münasibətlər və diplomatiya daha çox "yerdəki vəziyyətdən" asılı olsa da, İsrail-İran müharibəsində daha çox "havadakı vəziyyətdən" asılı olacaq.