İran parlamentinin iqtisadi komissiyası, ölkənin milli valyutası olan rialdan dörd sıfırın silinməsini nəzərdə tutan qanun layihəsini təsdiqləyib. Bu addım, uzun müddətdir dəyər itirən rialı daha funksional və sadə formaya salmaq məqsədi daşıyır.

Qanun layihəsi avqustun 3-də təsdiqlənib. Komissiyanın rəhbəri Şəmsəddin Hüseyni bu barədə açıqlama verərək, islahatın yenidən gündəmə gəldiyini bildirib. Qeyd edək ki, bu plan ilk dəfə 2019-cu ildə geniş şəkildə müzakirə olunmuşdu.

Yeni sistemdə ad dəyişmir

Təxminən 91,5 milyon nəfər əhalisi olan İranda valyutanın adı dəyişməyəcək – “rial” ad olaraq qalacaq. Əsas məqsəd maliyyə əməliyyatlarını daha sadə və başa düşülən hala gətirməkdir.

Yeni sistemə görə 1 yeni rial = 10.000 köhnə rial.

Lakin sistemin tətbiqinə başlanması üçün qanunun parlamentdə qəbul olunması və “Konstitusiyanın Keşikçiləri Şurası” tərəfindən də təsdiqlənməsi tələb olunur. O səsvermənin nə vaxt keçiriləcəyi hələ bəlli deyil.

İran iqtisadiyyatı təzyiq altındadır

Rəsmi və qeyri-rəsmi valyuta məzənnələri arasında dərin fərqlər var. Bazar günü qara bazarda 1 ABŞ dolları təxminən 920.000 rial səviyyəsində satılıb. Bu tənəzzülə inflyasiya, idarəçilik problemləri və nüvə proqramı ilə əlaqədar beynəlxalq sanksiyalar səbəb olub.

İqtisadi göstəricilər ölkədə ciddi geriləməyə işarə edir. Əhalinin alım gücü zəifləyir, qiymətlər yüksəlir. Bu fonda hökumətin atdığı son addım texniki islahatla nəzarəti bərpa etmək cəhdi kimi qiymətləndirilir.

Tümən – köhnə, amma gündəlik həyatın tərkib hissəsi

Maraqlı məqam odur ki, İran xalqı gündəlik həyatda artıq çoxdan “sadələşdirilmiş” pul sisteminə keçib. 1925-ci ilə qədər rəsmi pul vahidi olan “tümən”, bu gün də geniş şəkildə istifadə olunur.

Bir tümən = 10 rial

Bazarlarda, taksilərdə, restoranlarda qiymətlər çox vaxt məhz tümənlə göstərilir. Beləliklə, rəsmi olaraq sıfırların silinməsi əslində xalq üçün qeyri-adi deyil – bu, artıq illərdir onların praktikasında var.