Siyasət, hər şeydən əvvəl, maraqlar oyunudur və şübhəsiz ki, çoxlu uduş və məğlubiyyət raundları var. ABŞ prezidenti Donald Trampın gördüyü işlər bunun meydanda ən bariz və sürətli nümunəsidir. Trump-ın indiyə qədər verdiyi cəsarətli və görünməmiş icra qərarlarının növü və sayı, güclü bəyanatları normal siyasət kimi tanınan anlayış üçün böyük bir şok kimi görünür. Bir çox analitik Trampın qərarlarını çılğınlıq, axmaqlıq və cəhalət kimi qələmə verir. Ancaq bir az səbr etsəniz sətirlər arasında oxumaq və hadisələri əlaqələndirmək səyi ilə daha böyük mənzərə daha aydın görünəcək.

Heç kimə sirr deyil ki, istər iqtisadi, istərsə də hərbi baxımdan gücü və təsiri artdıqca Tramp Çini ABŞ üçün ən ciddi təhlükə olaraq görür.

Ağ Evə gəldiyi ilk gündən Tramp administrasiyası Çinin əhatə etdiyi hər cür dəstək zəncirini qırmağa çalışır. Bunlardan ən mühümü getdikcə nüfuzu artan BRİCS qrupu idi. Tramp Hindistanın baş naziri Modi ilə güclü münasibətindən istifadə edərək onu Ağ Evə dəvət edib ona tərif yağdırıb və bütün səviyyələrdə görünməmiş əməkdaşlıq vəd etdi. Bu, BRİCS katibliyinin ABŞ-Hindistan münasibətlərindəki bu dərin inkişafdan sonra Hindistanın daha BRİCS qruplaşmasının gələcəyinin strateji komponentinin bir hissəsi kimi qəbul edilə bilməyəcəyi barədə bəyanat verməsinə səbəb oldu. Beləliklə, qrup faktiki olaraq dünyanın ən mühüm yüksələn güclərindən birini itirdi.

İkinci zərbə çox gecikmədi. Hindistanı öz tərəfinə çəkdikdən sonra ABŞ Rusiyaya doğru irəlilədi və Səudiyyə Ərəbistanının paytaxtı Ər-Riyadda uğurlu bir görüş keçirdi. Səudiyyə Ərəbistanı Xarici İşlər Nazirliyi qeyri-mümkün kimi qələmə verilən missiyanın uğurlu olması üçün fövqəladə səylər göstərdi. İki ölkənin xarici işlər nazirləri arasındakı görüş nəticəsində iki ölkə arasında diplomatik münasibətlərin yenidən qurulduğu, müxtəlif sahələrdə tam əməkdaşlıq və koordinasiyaya başlanıldığı açıqlandı. ABŞ tərəfi Rusiyanın yenidən G8 olmaq məqsədi ilə G7-yə qayıtmasında qəti qərarlı olduğunu bildirdi. Buna görə də Çin Braziliya və Cənubi Afrikanın iştirakına baxmayaraq BRİCS qrupunda tək qalır.

Çinin artan təsirini cilovlamaq üçün dünyanın geosiyasətini yenidən cızmaq Donald Tramp administrasiyasının əsas məqsədlərindən biridir. Onun Panamanı kanalı geri almaqla hədələməsi orada artan Çin təsirinə dərhal son qoymaq idi. Panama da Amerika təhdidinin ciddiliyini görərək tez təslim oldu. Meksika Körfəzinin adının ABŞ Körfəzi olaraq dəyişdirilməsi ilə bağlı; Məqsəd, bahalı Amerika tarifləri ödəmədən Çinin ticarət naviqasiya azadlığını məhdudlaşdıracaq Amerika dəniz təsir dairəsi yaratmaqdır. Hətta əvvəllər verilmiş dəstək müqabilində Ukrayna ilə ən vacib mineralları əldə etmək üçün planlaşdırılan saziş də Çinin alternativ enerji və süni intellekt iqtisadiyyatı üçün ehtiyac duyacağı kritik mineral ehtiyatlarını məhdudlaşdırmağa yönəlib.

Süni intellekt sahəsində ixtisaslaşmış bir Çin şirkəti öz imkanlarına görə qərbli həmkarlarını üstələyən proqram təklif etdiyi zaman baş verən “DeepSeek” zəlzələsindən sonra, ümumilikdə Qərb dünyası və xüsusən də ABŞ Çinin bir çox sahədə daha çox sürprizlər hazırladığını, sadəcə olaraq tarifləri artırmaq siyasətinin kifayət etməyəcəyini və bunun bütün əhəmiyyətli zərərlərdən məhrum edilməsinin lazım olduğunu anladı.

Bütün bunlar baş verərkən ABŞ prezidenti Donald Trampın vəzifəsinin icrasına başlamasının 40-ı çıxmayıb. Biz yalnız bundan sonra hadisələrin hara gedəcəyini təxmin edə bilərik.

Sövdələşmələrin adamı, Ağ Evin ustası, “Öncə Amerika!” və “Amerikanı yenidən möhtəşəm et” şüarları altında daha çox sürprizlər etməyə çalışır. Bu şüarlarla müqəddəs dost yoxdur və həm Kanada, həm də Avropa Birliyi bunu ağrılı və sərt şəkildə başa düşdü. Odur ki, ABŞ-ın Çinlə ticarət balansının ən azı 50 faiz azaldılmasına zəmanət verən müstəsna ticarət razılaşması müqabilində Tayvanı qurban verməməsi və Çinə onu vətənin qoynuna qaytarmasına icazə verməsi ağlasığmazdır. Biz şok sövdələşmələr dövründə yaşayırıq.