Ermənistan, Azərbaycan ilə əldə etdiyi razılaşmadan sonra qonşusu İranın Zəngəzur Dəhlizi ilə bağlı narahatlıqlarını azaltmağa çalışır.

Ermənistanın Baş Naziri Nikol Paşinyan, İrəvanda İran Prezidenti Məsud Pezeşkianı qəbul edərkən, Ermənistan üzərindən Naxçıvana bağlanacaq koridorun nəzarətinin öz əlində olacağını bildirdi. Paşinyan dedi: “Ermənistandan keçən yollar yalnız Ermənistanın səlahiyyətinə daxil olacaq və təhlükəsizlik üçüncü tərəf dövlət tərəfindən deyil, Ermənistan tərəfindən təmin ediləcək.”

Pezeşkian da İrəvan səfərinə dair X hesabından paylaşdığı açıqlamada, “ortaq sərhədlər yaxınlığında üçüncü tərəf qüvvələrinin mövcudluğuna dair narahatlıqların tamamilə aradan qaldırılması lazım olduğunu” qeyd etdi.

İran, rəsmi adı “Tramp Beynəlxalq Sülh və Rifah Yolu” (“Trump Route for International Peace and Prosperity” – TRIPP) olan layihənin regionun ABŞ nəzarətinə keçəcəyindən narahatdır. TRIPP, Azərbaycan və Ermənistan arasında uzun illər davam edən münaqişəni sona çatdırmaq məqsədilə 8 avqustda Ağ Evdə imzalanan razılaşmanın bir hissəsidir. Zəngəzur Dəhlizi kimi tanınan bu marşrutun açılması, Bakı üçün uzun müddətdir prioritet məsələlərdən biri olmuşdur. Bu sayədə Azərbaycan, Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə öz ərazisi arasında quru əlaqəsinə sahib olacaq.

Ağ Evdə imzalanan razılaşma ilə Tramp adını daşıyan yolun inkişaf etdirilməsi və idarə olunması hüququ 99 illik müddətə ABŞ-a verildi.

İran Zəngəzur Dəhlizi ilə niyə razılaşmır?

İranlı qonağı ilə keçirdiyi birgə mətbuat konfransında Paşinyan yolun İran və Ermənistan arasında yeni iqtisadi imkanlar yaradacağını, layihənin İrana Ermənistan üzərindən Xəzər dənizinə qədər yeni bir dəmiryolu xətti təqdim edə biləcəyini bildirdi.

Pezeşkian isə “Qafqaz bölgəsində idarəetmə Qafqaza aid qalmalıdır. Qafqaz problemlərinin həllini bölgə xarici qüvvələrə həvalə etmək işi daha da çətinləşdirir” deyərək ABŞ-ın layihədə iştirakına dair narahatlığını vurğuladı.

Azərbaycan, Ermənistan və Türkiyə ilə sərhəd qonşusu olan İran, ABŞ-ın layihədəki roluna etiraz edir. Razılaşmanın elanından sonra İran Xarici İşlər Nazirliyi bildirmişdi ki, “nəqliyyat yollarının açılması yalnız qarşılıqlı maraqlar, suverenlik hüquqları və torpaq bütövlüyü çərçivəsində baş verərsə bölgə xalqlarına fayda gətirəcək”, eyni zamanda “xarici müdaxilələrin regionun təhlükəsizliyinə zərər verə biləcəyi” barədə xəbərdarlıq etmişdi.

İranın dini lideri Əli Xameneyinin müşavirlərindən Əli Əkbər Vilayəti də “Tramp dəstəkli dəhlizə icazə verməyəcəklərini” açıqlamışdı.

Ekspertlər hesab edir ki, koridor səbəbilə İran Ermənistan üzərindən birbaşa çıxışı itirməkdən, həmçinin Naxçıvan-Azərbaycan arasında hazırda İran sərhədlərindən keçən mövcud əlaqənin ortadan qalxmasının Təhəran üçün iqtisadi itki yaratmasından narahatdır.