Avropanın yenidən silahlanmasında mühüm rol oynayacaq hərbi vəsaitləri təmin etmək üçün yeni bankın yaradılmasına çalışılır.

Avropa Birliyinə (AB) yaxınlığı ilə tanınan “EU Observer” nəşrinin AB-nin kulisindən əldə etdiyi məlumata görə, Fransa, İngiltərə, Polşa və Almaniyanın rəhbərlik etdiyi qrup həm Avropanı sürətlə silahlandırmaq, həm də Rusiya ilə müharibə vəziyyətində olan Ukraynaya təcili hərbi vəsait təmin etmək üçün yeni bankın yaradılmasını istəyir.

***

AB-nin 800 milyardlıq yeni müdafiə büdcəsinə daxil edilən layihə qitədə Yenidən Silahlanma Bankının açılmasını nəzərdə tutur. Bankın həm Avropa ölkələrinin, həm də Ukraynanın sürətli silahlanmasına dəstək vermək üçün kreditlər, vəsaitlər və borclar verməsi planlaşdırılır.

***

AB-nin yüksək səviyyəli müdafiə, xarici siyasət və təhlükəsizlik rəsmilərinə görə, ABŞ və AB arasında təhlükəsizlik əlaqələri qırılma nöqtəsinə yaxınlaşır. Avropanın İngiltərə, Fransa və Almaniyanın liderliyində “özünü təmin edən ordu və silahlanma strategiyası” qurduğu bildirilərkən, Rusiya ilə müharibə vəziyyətində olan Ukraynaya dəstək üçün Paris-London mərkəzli kontinental xarici siyasətin hazırlandığı da məlumdur. Səlahiyyətlilər indi həm qitənin müdafiə və silahlanmasının yenidən qurulması, həm də xarici hərbi yardımın maliyyələşdirilməsini, xüsusən də Ukraynaya maliyyəni artırmaq üçün AB maliyyə orqanları tərəfindən təqdim olunan plan üzərində işləyir.

***

Avropa Birliyinin maliyyə ekspertləri ilə üzv dövlətlərin hökumət rəsmiləri arasında aparılan danışıqlar nəticəsində hazırlanan plan, birliyin bu yaxınlarda açıqladığı 800 milyard avroluq yeni müdafiə büdcəsinə də daxildir.

***

AB bu il “Yenidən Silahlanma Bankı” (European Rearmament Bank – ERB) yaratmağı planlaşdırır. Fransa tərəfindən AB-nin müdafiə büdcəsinə əlavə edilən layihə “prioritet variantlar” arasındadır. ERB-nin iki əsas funksiyanı yerinə yetirməsi gözlənilir.

Avropanın yenidən silahlanması üçün lazım olan vəsait, kredit və kreditləri təmin edəcək bank, Ukrayna başda olmaqla hərbi yardıma ehtiyacı olan ölkələrə də eyni çərçivədə xidmət göstərəcək.

Avropa Komissiyasının (AK) sədri Ursula Von der Leyenin Fransa maliyyə rəsmilərinin “ABŞ-ın yalnız buraxdığı Ukraynaya daimi yardım göstərmək üçün bu banka ehtiyacımız var” bəyanatından razı qaldığı və sürətli müdafiə planına daxil edildiyi də bildirilir.

***

Əldə olunan məlumata görə, Yenidən Silah Bankının ilkin büdcəsi 10 milyard Avro olan dövlət bankı olaraq qurulması planlaşdırılır. Bank Avropada yerləşdiyi üçün kredit reytinqinin də sürətlə artması gözlənilir. Üzv dövlətlərin rəsmiləri veto riski səbəbindən bankın AB daxilində yaradılmasının əleyhinədir.

***

Böyük Britaniya Xarici İşlər Nazirliyi də AB-nin üzvü olmasa da, layihəni dəstəkləyir. Polşanın xarici işlər naziri Radoslav Sikorski bankın yaradılması ilə bağlı AK-yə təkliflər üçün rəsmi sorğu təqdim edib. Layihəni dəstəkləyənlər arasında NATO-nun Avropa Komandanlığı da var. Avropanın müdafiə şirkətləri bankın yaradılması üçün AB daxilində lobbiçilik edirlər. ERB-nin xüsusilə qitənin təhlükəsizliyinin risk altında olduğu dövrlərdə fövqəladə müdafiə fondu mərkəzi kimi xidmət etməsi planlaşdırılır.

***

Avropa Birliyi daxilində Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (AYİB), Avropa İnvestisiya Bankı (AİB) və Avropa Mərkəzi Bankı (AMB) öz qaydalarına görə müdafiə və hərbi layihələri maliyyələşdirə bilmir. Hər üç bankın idarə heyəti əvvəllər müdafiə kreditləşməsi sahəsində islahatların aparılmasına çağırıb. Pərdə arxasından sızan məlumatlar arasında Macarıstanın ERB-nin yaradılması ideyasına qarşı çıxması, İrlandiya, Malta və Avstriyanın isə neytral qalmasıdır.