Gəmi sahibləri ABŞ və İran arasında əldə olunmuş atəşkəs razılaşmasının detallarını araşdırmağa başlayıblar. Belə ki, bu razılaşma Hörmüz boğazındakı blokadanı müvəqqəti aradan qaldıra və Fars körfəzində sıxılıb qalmış 800-dən çox gəminin çıxışına yol aça bilər.

Fevralın sonunda ABŞ və İsrailin zərbələrindən sonra İranın boğaz üzərində nəzarəti sərtləşdirməsi nəticəsində bu mühüm su yolu faktiki olaraq bağlanıb və bu, görünməmiş bir enerji tədarükü böhranına səbəb olub. Minlərlə dənizçinin və yükün təhlükəsizliyinə zəmanət verilmədiyi üçün gəmilər boğazın hər iki tərəfində gözləməli olub, hərəkət isə minimuma enib.

Nəhayət, ABŞ prezidenti Donald Trampın təyin etdiyi müddətin bitməsinə saatlar qalarkən, tərəflər boğazın yenidən açılması müqabilində atəşkəsə razı olublar. Lakin mühüm detallar hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır. Tehran öz silahlı qüvvələri ilə koordinasiyalı şəkildə və texniki məhdudiyyətlər daxilində iki həftəlik təhlükəsiz keçidə razılıq verdiyini bildirir. Donald Tramp isə öz növbəsində boğazın “TAM, DƏRHAL və TƏHLÜKƏSİZ AÇILIŞINI” elan edib. Tərəflərin tranzit ödənişləri barədə razılığa gəlib-gəlmədiyi və atəşkəsin tam olaraq nə vaxt qüvvəyə minəcəyi hələlik məlum deyil.

Donald Tramp sosial şəbəkədəki paylaşımında ABŞ-ın yaranmış tıxacın aradan qaldırılmasına kömək edəcəyini və prosesin rəvan gedişatını təmin etmək üçün orada olacağını qeyd edib. Gəmi sahibləri üçün bu xəbər ilkin ehtiyatlı optimizm yaradıb. Yaponiya Gəmi Sahibləri Assosiasiyası razılaşmanın təfərrüatlarını yoxlayacağını və məlumatı üzvlərinə çatdıracağını bildirib.

Ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, gəmilərin tam hərəkəti üçün daha çox aydınlıq lazımdır. “Qlobal gəmiçilik axınını 24 saat ərzində bərpa etmək mümkün deyil” – deyə Qərbi Avstraliya Universitetinin Müdafiə və Təhlükəsizlik İnstitutunun professoru Cennifer Parker bildirib. Onun sözlərinə görə, tanker sahibləri və sığortaçılar riskin sadəcə dayanmadığına, həqiqətən azaldığına inanmalıdırlar.

Hazırda körfəzdə 426 xam neft və yanacaq tankeri, həmçinin onlarla qazdaşıyan və konteyner gəmisi çıxış gözləyir. Çərşənbə günü səhər saatlarına olan məlumata görə, Dubay və Xor-Fakkan ətrafında 1000-dən çox gəmi toplanıb.

Maraqlıdır ki, elandan sonra boğazdan çıxmağa cəhd edən ilk iki gəmi İranın Larak və Qeşm adalarına doğru qoşa hərəkət edir. Onlardan biri ABŞ-ın sanksiya siyahısında olan İran bayraqlı “Tour 2” tankeridir. Onun yanında isə Yunanıstana məxsus “NJ Earth” yük gəmisi hərəkət edir.

Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının (IMO) məlumatına görə, martın sonuna olan vəziyyətə əsasən, 20 000-ə yaxın mülki dənizçi bu gəmilərdə faktiki olaraq təcrid olunmuş vəziyyətdədir. Heyət üzvləri azalan ehtiyatlar, yorğunluq və psixoloji gərginliklə mübarizə aparırlar. Atəşkəs amili bu böhranın həlli üçün ilk zəruri addım hesab olunur.