vaxtlı-vaxtında oxuyun! Şənbə, 5 aprel 2025
1 ABŞ dolları 1 USD = 1.7 AZN
1 Avro 1 EUR = 1.6977 AZN
1 Rusiya rublu 1 RUB = 0.0272 AZN
1 İngiltərə funt sterlinqi 1 GBP = 1.9671 AZN
1 Türkiyə lirəsi 1 TRY = 0.0914 AZN
Hüseyn Cavid (1882 - 1941)

«İdealsız nicat ümidi-məhal...
«İttihad!» İştə ən böyük ideal!
Səni qurtarsa, qurtarır birlik,
Çünki birlikdədir fəqət dirlik!»

Hüseyn Cavid (1882 - 1941)
SAĞLAMLIQ  
Xərçəng riskini çoxaldır 10:01 | 5 aprel 2025 | Şənbə Məqaləyə 16 dəfə baxılıb Şriftin ölçüsü Xəbərin şriftini kiçilt Xəbərin şriftini böyüt

Xərçəng riskini çoxaldır

Emal olunmuş qidalarda böyük təhlükə – beynimizi dəyişir

MEHİN

MÖVZU İLƏ ƏLAQƏLİ

Bir araşdırma hazır qidaların da psixi sağlamlığa təsir etdiyini ortaya qoyur. Şirniyyatlar, səhər yeməyi yulafları, dondurulmuş məhsullar... Emal edilmiş qidalar, məsələn, xərçəng və ya diabet üçün yüksək sağlamlıq riski yaradır. İndi yeni bir vəziyyət yaranıb. Bu cür qidalar psixi sağlamlığa da zərər verə bilər. Bu, ABŞ-da aparılan araşdırmanın nəticəsidir. Araşdırmalara görə, yüksək dərəcədə emal olunmuş qidaların müntəzəm istehlakı depressiya və narahatlıq pozğunluqlarına səbəb ola bilər.

Mayami Universitetinin alimləri 5 il ərzində 10.000-dən çox böyüklərin yemək vərdişlərini təhlil ediblər. Nəticələrə görə, çoxlu emal olunmuş qidalar istehlak edən insanlar daha çox depressiv əhval-ruhiyyə və ya narahatlıq keçirirlər.

Eyni zamanda, istehlak artdıqca xoş əhval-ruhiyyəli günlər ehtimalı azalır. Araşdırmanın nəticələri göstərir ki, yemək vərdişləri psixi sağlamlığa təsir edə bilər.

Tədqiqatın müəllifi Erik Hext, “The New York Times”a verdiyi açıqlamada nəticələri ümumiləşdirib: “Kaloriyalarının 60 faizini və ya daha çoxunu yüksək emal olunmuş qidalar yeyənlər arasında zehni cəhətdən sağlam olmayan günlərin sayında ciddi bir artım olub”.

Bunun dəqiq nədən qaynaqlandığı hələ də araşdırılmalıdır.

Yüksək emal olunmuş qidalar – tərkibində dadlandırıcılar, konservantlar və rəngləndiricilər kimi qeyri-təbii maddələr var. Onlar həmçinin yüksək miqdarda doymuş yağ turşuları, duz və şəkərlə zəngindir, eyni zamanda demək olar ki, heç bir protein, lif və ya mineral təmin etmir. Bu qeyri-sağlam qarışıq bağırsaq florasının pisləşməsinə gətirib çıxarır və müntəzəm və uzun müddətli istehlakla xroniki iltihaba səbəb olur.

ABŞ-da aparılan başqa bir araşdırma yüksək dərəcədə emal olunmuş qidaların istehlakının xərçəng riskini artırdığını göstərdi.

“Maks Plank” İnstitutunda alman alimlərinin araşdırması şirniyyatların və yağlı qidaların beyni dəyişdirə biləcəyini ortaya qoyub. Yağ və şəkər beyindəki sevinc sistemini aktivləşdirir və xoşbəxtlik hormonu olaraq da bilinən nörotransmitter dopamin ifraz olunur.

Beyin buna tez alışır və bu qidalara üstünlük verməyi öyrənir. Bu səbəbdən şokolad və buna bənzər yeməklərdən imtina etmək çox çətindir.