Ukrayna hərbi kəşfiyyatı (HUR) iddia edir ki, Rusiya Ermənistanda hərbi mövcudluğunu artırır və gücləndirir. İrəvanın Kiyevin ilkin xəbərdarlığını rədd etməsindən iki gün sonra HUR Ermənistandakı bazada hərbi mövcudluğunu artırmaq üçün Rusiya ordusunun əmri olduğunu iddia edən bir sənəd dərc edib.

İyulun 5-də Ukrayna hərbi kəşfiyyatı bildirib ki, Moskva Cənubi Qafqazda daha çox nüfuz qazanmaq və “qlobal təhlükəsizlik vəziyyətini qeyri-sabitləşdirmək” üçün Gümrü hərbi bazasındakı qüvvələrini artırır.

Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi həmin gün bu iddianı təkzib edib.

Bir neçə gün sonra HUR “Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Cənub Hərbi Dairəsinin komandirinin Ermənistandakı Rusiya hərbi bazasının “doldurulması” haqqında əmri” olduğunu iddia etdiyi sənədi dərc etdi.

“Teleqramda Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Cənub Hərbi Dairəsinin 8-ci, 18-ci, 49-cu və 58-ci birləşmiş ordularının əsgərləri arasından şəxsi heyətin seçilməsi yolu ilə Rusiya kontingentinin təcili “doldurulması” üçün bir sıra tədbirlər sadalanır”, – HUR izah edib.

Dərc edilmiş sənəd komandirlərə şəxsi heyətin seçilməsinə şərait yaratmağı tapşırır. Sənəddə peşəkar səriştə, psixoloji dözümlülük və döyüşə hazırlıq kimi spesifik meyarlar təfərrüatlıdır. Sərəncamda açıq şəkildə göstərilir ki, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi və ya psixotrop maddələrin yayılması ilə məşğul olan şəxslər ordu sıralarına qəbul edilməməlidir.

HUR iddia edib ki, Rusiya qoşunlarının Ermənistana yerləşdirilməsi “qlobal təhlükəsizliyin sabitliyini pozmağa yönəlmiş Kremlin hərtərəfli strategiyasının bir hissəsidir”.

“Moskva etnik münaqişələri qızışdırmaqla yanaşı, Qafqazda hərbi mövcudluğunu da artırır. Çox güman ki, Azərbaycan və Rusiya arasında münasibətlərin korlanması əvvəlcədən planlaşdırılıb”.

Gümrü hərbi bazası niyə vacibdir?

Gümrü 100 mindən çox əhalisi ilə Ermənistanın ikinci ən böyük şəhəridir. Paytaxt İrəvandan təxminən 100 kilometr şimal-qərbdə yerləşən bu şəhər Azərbaycanın ən yaxın müttəfiqi olan Türkiyə ilə sərhəddən cəmi 3,5 kilometr aralıda strateji mövqeyə malikdir.

Ermənistan və Rusiya 1990-cı illərdə burada rus qoşunlarının Türkiyə sərhədini qoruya, həmçinin Azərbaycanın hərbi əməliyyatı olacağı təqdirdə tezliklə Qarabağ bölgəsinə yerləşdirilə biləcəyi ideyası ilə 102-ci Hərbi Baza yaradıblar.

2023-cü ildəki əməliyyatdan sonra Bakı Qarabağ bölgəsini tam nəzarətə götürəndə belə deyildi.

2024-cü ildə görünməmiş bir inkişafla Ermənistan Kremlin rəhbərlik etdiyi və Moskvanın NATO-ya cavabı hesab edilən Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatında (KTMT) iştirakını dondurdu.

Baş nazir Nikol Paşinyan keçən il demişdi ki, o, Rusiya qoşunlarının Ermənistanda olmasının “heç bir üstünlüyü” görmür, lakin 2010-cu ildə hər iki ölkə bazanın icarə müddətini 2044-cü ilə qədər uzatmaq barədə razılığa gəldikdən sonra Gümrü bazası toxunulmaz olaraq qaldı.

Gümrüdəki 102-ci hərbi baza Rusiyanın Cənubi Qafqazdakı ən böyük hərbi obyektidir. Burada 5000-ə yaxın şəxsi heyət var və “MiQ-29” döyüş təyyarələri və “S-300” hava hücumundan müdafiə sistemləri ilə təchiz olunub.

Lakin Ermənistanın Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətləri normallaşdırmaq səyləri səbəbindən Rusiya bazası artıq İrəvanın maraqlarına xidmət etmir.

Ermənistan hətta Türkiyə ilə ümumi sərhədini yenidən açmağa çalışır ki, bu da münasibətləri yaxşılaşdıracaq və ölkənin təcridini yüngülləşdirməyə kömək edəcək.

Azərbaycanın yaxın müttəfiqi olan Türkiyə Qarabağ bölgəsində davam edən münaqişəyə görə Bakı ilə həmrəylik nümayiş etdirmək üçün 1993-cü ildə sərhəd-keçid məntəqəsini bağlayıb.

Azərbaycan və Rusiya arasında görünməmiş gərginlik fonunda prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan Ermənistanın Azərbaycanla sülh səylərini dəstəkləyəcəyini bildirib.

Bu yaxınlarda Rusiyada onilliklər əvvəl törədilən qətllərə görə polis tərəfindən həbs edilmiş iki etnik azərbaycanlının ölümü və dekabrda Azərbaycan Hava Yollarına məxsus sərnişin təyyarəsinin Rusiya HHM qüvvələri tərəfindən vurulması münasibətləri ciddi şəkildə gərginləşdirib.