vaxtlı-vaxtında oxuyun! Cümə, 29 avqust 2025
1 ABŞ dolları 1 USD = 1.7 AZN
1 Avro 1 EUR = 1.6977 AZN
1 Rusiya rublu 1 RUB = 0.0272 AZN
1 İngiltərə funt sterlinqi 1 GBP = 1.9671 AZN
1 Türkiyə lirəsi 1 TRY = 0.0914 AZN
Mustafa Kamal Atatürk (1881 - 1938)

«Türk oğlu əcdadını tanıdıqca, daha böyük işlər görmək üçün özündə güc tapacaq»

Mustafa Kamal Atatürk (1881 - 1938)
GÜNDƏM  
Rusiyanın İrana “ürəyi” yanır 10:28 | 29 avqust 2025 | Cümə Məqaləyə 100 dəfə baxılıb Şriftin ölçüsü Xəbərin şriftini kiçilt Xəbərin şriftini böyüt

Rusiyanın İrana “ürəyi” yanır

Moskva nə üçün Tehran əleyhinə “snapbake”ə qarşı çıxır?

Sadiq İSABƏYLİ

MÖVZU İLƏ ƏLAQƏLİ

İranın nüvə proqramı ətrafında gərginlik artdıqca, Avropa üçlüyü Vyana Müqaviləsi çərçivəsində “snapbake”in işə salınmasını gündəmə gətirib. Bu mexanizm tam işə düşdükdə, BMT-nin İran əleyhinə sanksiyalarının avtomatik bərpasına səbəb olacaq. Buna qarşılıq olaraq, Rusiya açıq şəkildə bildirib ki, Təhlükəsizlik Şurası Avropanın tələbi əsasında İran əleyhinə hərəkət etməməlidir. Rusiyanın bu mövqeyi hüquqi əsaslardan daha çox geosiyasi və strateji məqsədlərə əsaslanır.

İran Rusiyanın Yaxın Şərqdə müttəfiqi sayılır və onların ABŞ-ın regiondakı təsirinə qarşı birgə mövqeyi  Moskva üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Ona görə də beynəlxalq sanksiyaların bərpası İranı ciddi şəkildə zəiflədə və nəticədə Rusiyanın bölgədə manevr imkanlarını məhdudlaşdıra bilər.

Elə buna görə də Rusiya hüquqi əsaslandırmalar yerinə, özünün geopolitik maraqları əsasında “snapbake”ə qarşı çıxmağa çalışır, çünki Rusiya qorxur ki, İran məcbur olursa qərbin qucağına düşə bilər və o zaman Rusiyanın İran üzərindən Qərbə təzyiq imkanları zəifləyər bu isə o deməkdir ki, yeni regional güclər bölgədə yaranar və bu sürəc heç də Rusiyanın istədiyi deyil.

Rusiya həm də bilir ki, BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası və onun çoxtərəfli mexanizmləri Moskvanın maraqlarından çox ABŞ və Avropanın təsiri altındadır və İran məsələsində Avropaya qarşı çıxmaq, Qərb rəhbərliyindəki beynəlxalq nizamı sınağa çəkmək kimi qəbul olunacaq.

Buna görə də Rusiya İranı ABŞ və Avropa ilə münasibətlərdə bir təzyiq kartı kimi istifadə edir və İranın terrorçuları dövlət səviyyəsində dəstəkləməklə bölgədə yaymağa çalışdığı böhranlardan öz xeyrinə istifadə edir. Bu anlamda İranın nüvə böhranı nə qədər mürəkkəbləşsə, Rusiya digər beynəlxalq məsələlərdə (məsələn, Ukrayna və ya özünə qarşı sanksiyalar) daha çox güzəşt və üstünlük qazana bilər.

Moskvanın “snapbake”ə qarşı çıxması digər güclərə də mesaj verir ki, Rusiyanın iştirakı olmadan heç bir böyük beynəlxalq böhran həll edilə bilməz. Bu mövqe Kremlin dünya səhnəsində əsas qərarverici mərkəzlərdən biri kimi mövqeyini möhkəmlətməsinə yardım edir.

Bir sözlə Rusiyanın İran əleyhinə “snapbake”in işə salınmasına qarşı çıxması hüquqi prinsiplərdən yox, siyasi və geosiyasi hesablamalardan irəli gəlir. Moskva bu mövqe ilə İranı regional “müttəfiq” kimi qorumağa çalışır və İrandan qərbə təzyiq vasitəsi kimi istifadə edir çünki, Rusiya İran məsələsindən istifadə etməklə özünün beynəlxalq hesablamalarında yararlanmaq və özünü əsas qlobal oyunçu kimi göstərməyə çalışır. Hal bu ki, artıq Rusiya getdikcə öz içindən çürüməyə başlayıb.

Mətini düzəlt və yazını bir tanınmış jurnalist kimi yaz.

Nəticədə, Rusiya İran əleyhinə “snapbake”in işə salınmasına hüquqi səbəblərdən yox, geosiyasi hesablamalardan irəli gələn strategiya əsasında qarşı çıxır. Moskva bu mövqe ilə həm İranı regional “müttəfiq” kimi qoruyur, həm də onu qərbə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə edir. Eyni zamanda, Rusiya bu siyasətlə özünün beynəlxalq mövqeyini gücləndirməyə və qlobal səhnədə əsas oyunçu kimi özünü göstərməyə çalışır amma öz içindən çürüməyə başlayan Rusiya bunu sürdürə bilməyəcək.


   

MÜƏLLİF

ANKET

Hökümətin ölkədə hansı sahəyə diqqətinin artırılmasını istərdiniz?

  • Elm-təhsil
  • Səhiyyə
  • Sosial Müdafiə
  • Ekologiya, təbii sərvətlər
  • Müdafiə-təhlükəsizlik
  • Mədəniyyət, incəsənət, ədəbiyyat
  • Kənd təsərrüfatı, aqrar sənaye
  • Sahibkarlıq, sənaye (zavod, fabrik)